ابو القاسم سلطانى
176
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
Code - 487 اندروطاليس Androsacea lactea L اين گياه در كتاب دياسقوريدوس ذيل عنوان اندروصاقاس ، در الحاوى اندروسافس در جامع مفردات اندروطافس در تحفه ، تذكره و مخزن اندروطاليس آمده است . ديوسكوريد گويد : اندروصاقاس گياهى است كه در سوريه و در سواحل مىرويد رنگ آن سفيد با شاخههاى نازك ، طعم تلخ بدون برگ در يك طرف آن غلافى است كه در آن دانهها قرار دارند نوشيدن اين گياه به مقدار دو درحم با شراب مدر بسيار شديد و در استسقاء سودمند است ريشه گياه نيز هنگامى كه با دانه آن خورده شود همين كار را مىكند و ضماد آن در نقرس سودمند است ( ترجمه از دياسقوريدوس م - 3 ص 298 ش 127 ) . اندروسافس ، اندروساخس ، در ثبت اسماء حنين آمده است كه آن نوعى از هوفاريقون است و آن مدن ؟ است و چنين تصور كرده كه نوعى دازى است . جالينوس گويد آن گياهى است با مزه تلخ و تند خاصيت آن زياد كردن پيشاب و ميوه آن نيز بسيار مدر است ( تت الحاوى ج 20 - 58 ) . اندروطافس نوعى حمص است كه در مغرب ملاح ، كملج و كسماء ناميده مىشود . ديسقوريدوس در مقاله سوم گويد گياهى است كه در سواحل سوريه مىرويد . . . [ ادامه مطالب همان است كه ديوسكوريد ذيل اندروصاقاس ذكر كرده است ] . ( تت جامع مفردات 62 ) اندروطاقس نوعى از حمص است و در عرب ملاح خوانند و كلخ نيز گويند . . . ( اختيارات 43 ) . اندروطاليس يونانى است آن گياهى است مانند اشنان بدون برگ برنگ قرمز تند . . . در زمينهاى ماسهاى و شورهزارها مىرويد و اهالى مغرب آن را ملاح و كلخ نامند . خوردن ، ماليدن و نشستن در جوشانده آن در سختى دفع ادرار ، سنگ كليه آزموده شده است ( تذكره 59 ) ايضا ذيل ماده اندروصاقاس گويد به سريانى آن را كسلج يا جفتافراند گويند . . . و در بيت المقدس مىرويد . ( تذكره 62 ) اندروطاليس به يونانى اسم نباتى است منبت او ساحل بحرروم شبيه به اشنان تخم او و طبيخ او جهت استسقاء مجرب اطباء و جهت نقرس ، سنگ مثانه و عسر بول و احتباس حيض . . . قدر شربتش از تخم يك مثقال با شراب و امثال آن و از طبيخش با شكر يا شراب يا سركه تا ربع رطل ( تحفه 34 ) . تخم آن در غلافى مانند غلاف نخود و در انتهاى ساق آن روئيده . . . آشاميدن تخم آن و طبيخ حشيش آن و جلوس در آن و طلاى آن مجرب اطباء است جهت استسقاء . . . ( مخزن 113 ) . Code - 493 شقايق ( طب سنتى ) Anemone coronaria L نام جنس گياه از واژه يونانى Anemos به معنى باد گرفته شده است چه گلها پس از ظاهر شدن با مختصر وزش باد به حركت درمىآيند . اين گياهان در كليه مناطق معتدله رشد مىكنند . از دوران باستان به خاطر خواص شفابخش آنها مورد توجه بودهاند .