بيخى است به قدر كف دست اطفال و به قدر پنج انگشت و پر از رطوبت و چون خشك شود رنگش ابلق از زردى و سفيدى مىگردد با اندك حلاوت و منبت او ريگزارها و نزديك آبها و برگش شبيه به برگ گندنا 9 * و ساقش باريك و از بن تا سر پرگل و گلش بنفش و قسمى ديگر بيخى است شبيه به ناخن پلنگ . . . قسم ديگر مسقط جنين و مضر آلات بول و مصلحش تخم مورد و بلوط . . . ( تحفه 26 ) . اسامى مترادف با اصابع الصفر كه از فرهنگ مخزن الادويه استخراج شده چنين است : شجرهء الطلق مسمى به شجره مريم و كف مريم است ، شجرهء الكف اصابع صفر است كه كف مريم نامند ، كف عايشه اصابع صفر است ، كف مريم كف عايشه است . كليه اين اسامى در فرهنگ بهرامى آمده است . امروزه در كشورهاى عربى اين گياه به كف مريم ، شجرهء الطلق ، شجره مريم ، كفينه ، قبيد ، قبيده ، كف العذرا و به پارسى چنگ مريم ناميده مىشود و ابو ريحان بيرونى آن را پنج انگشت زرد نام نهاده است . محل رويش گياه در ايران : مناطق جنوبى كشور ، حاجىآباد نزديك طارم ، گنو بندرعباس ، مكران ، قشم ، جزيره تنب بزرگ ، بلوچستان . از جنس Anastatica فقط همين يك نوع در ايران گزارش شده است . ( 1 * ) - در كتاب دياسقوريدوس آن را نيافتم در ماخذ ديگر كه در دسترس داشتم نظير الحاوى ، صيدنه ابو ريحان و جامع مفردات ابن بيطار كه همواره از ديوسكوريد و جالينوس نقل قول مىنمايند درباره اين گياه نقل قولى از آنها نشده است و آنچه در اختيارات بديعى ذيل اين ماده از قول ديوسكوريد آمده مربوط به گياه ديگرى است . ( 2 * ) - طبق تحقيقات اين جانب پزشكى ايرانى و در زمان ساسانيان مىزيسته است ( 3 * ) - Vitex agnus - castus L ذو الخمسه اصابع ، فقد ، حب الفقد ، پنج انگشت ( 4 * ) - در كتب ديگر مورد دسترس از اين خاصيت درمانى اخير ذكرى به ميان نرفته است ( 5 * ) - حضى الذئب ، حضى الكلب ، شاطريون ، گندسك Orchis maculata L ( 6 * ) - قدما به غلط نام ريشه را به آن داده‌اند بلكه مجموعه ساقه‌هاى خارج‌شده از ريشه و لاصق به زمين است ( 7 * ) - در اصل اصابع الصغر است كه از روى نسخه خطى كتابخانه شخصى اصلاح گرديده است ( 8 * ) - اين قسمت مربوط به گياه ديگرى است كه در تحفه و مخزن آمده و مىنويسد به شكل ناخن پلنگ است و غافقى آن را به ناخن شير تشبيه كرده است ( 9 * ) - گندنا - تره Code - 459 برگ گاو زبان Anchusa italica Retz گياهى است علفى ، پايا ، به بلندى 30 سانتيمتر يا يك متر ساقه ايستاده ، با انشعاب دو شاخه‌اى ، برگ‌ها درشت ، سبزرنگ پوشيده از كركهاى نقره‌اى خشن ، كناره‌ها كامل و كمى ضخيم ، برگ‌هاى قسمت فوقانى بدون دم برگ و قسمت پائين ساقه داراى دم برگ ، و گل‌ها آبىرنگ مىباشند .