ابو القاسم سلطانى

132

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

4 - A . Murale waldst Kit گياهى است به بلندى 30 تا 50 سانتيمتر پوشيده از كرك ستاره‌اى ، داراى گل زرد كه در انتهاى شاخه‌ها واقع است و آن را قدومه ديوارى و در خلخال قاپاغلى ناميده مىشود . از دانه گياهان فوق الذكر در گلودرد ، نرم كردن سينه استفاده مىشود . 5 - A . homolocarpum ( F . C . A Mey ) boiss گياهى است علفى يك ساله كوچك بومى جنوب و جنوب شرقى ايران كه داراى دانه‌هاى گرد پهن و خاكسترىرنگ مىباشد دانه‌هاى اين گياه با نام قدومه شيرازى و تدرى در عطاريها عرضه مىگردد و به عنوان لينت‌بخش و مقوى و سنگ‌شكن عرضه مىگردد ( گياهان داروئى سنتى ) . ب - Thlaspi ها : 1 - Thlaspi arvensis L كه در عربى شمرمره ناميده مىشود كه ذيل عنوان قدومه بيابانى شرح آن خواهد آمد . 2 - Thlaspi perfoliatum L كه به نام قدومه برگ درشت و كيسه چوپان ساقه محصور ناميده مىشود . ج - Lepidium perfoliatum L گياهى است علفى ، يك ساله با گلبرگ‌هاى كاهىرنگ و دانه‌هاى بيضوى شكل و قهوه‌اىرنگ كه در عطاريها به نام قدومه شهرى به عنوان لينت‌بخش و مقوى و سنگ‌شكن عرضه مىگردد . گياه آن را ترتيزك ساقه آغوش ناميده‌اند . خلاصه كلام آنكه منظور از تودرى ، قدومه ، قدومه شيرازى در كتب قديم مفردات و قرابادين‌ها تا حدود يك سال قبل Sisymbrium officinale بوده است كه ذيل عنوان تودرى شرح داده خواهد شد . بنا بر تحقيق دكتر امين آنچه امروز به نام قدومه شيرازى يا تدرى در عطاريها عرضه مىگردد . Alyssum homolocarpum ( F . M . ) Boiss و آنچه را قدومه شهرى مىنامند Lepidium perfoliatum L مىباشد كه اين دو گياه به عنوان لينت‌بخش ، مقوى و سنگ‌شكن در طب عوام مصرف مىگردد . Code - 343 قدومه شيرازى Alyssum minus ( L . ) Rothm در طب سنتى دانه‌هاى گياه Sisymbrium officiale ( L . ) scop را تودرى يا قدومه شيرازى مىناميده‌اند كه ذيل ماده تودرى شرح و كاربرد آن آمده است . امروزه آنچه در بازار تهران به اين نام عرضه مىگردد دانه‌هاى گياه Alyssum homolocarpum ( F . May . ) boiss مىباشد ذكر اين نكته ضرورى است كه دانه‌هاى گياه Alyssum staphi vieh , Syn . Alyssum campestre L . Var . Genuinum boiss را نيز قدومه شيرازى مىنامند به قدومه مراجعه شود . Code - 346 الوسن ( رازى ) Alyssum saxatile L الوسن گياهى است كه ديوسكوريد آن را اليسون Alysson ناميده و مىنويسد :