ابو القاسم سلطانى

127

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

مىباشند به اين گياه در زبان عربى غسول و خطميه نيز مىگويند و نام پارسى آن ختمى برگ‌انجيرى مىباشد . Code - 331 ختمى كركين Althea hirsuta L ختمى كركين كه ختمى كوهى و ختمى بيابانى نيز ناميده شده گياهى است داراى ساقه يك ساله كه كليه اعضاء آن پوشيده از كركهاى خشن است . خواص درمانى آن مانند ختمى با اثرى ضعيف‌تر از آن . محل رويش : منطقه البرز ، رودبار ، سفيدرود ، دره‌هزار ، سياه‌بيشه ، دره چالوس . Code - 333 خطمى Althaea officinalis L نام جنس گياه از كلمه يونانى Althanio به معنى " من معالجه مىكنم " گرفته شده است بقراط كشت نوعى گياه را كه در زخمها موثر بوده است بشدت توصيه مىكند برخى عقيده دارند كه منظور وى همين گياه بوده است پلينى و تئوفر است آن را مىشناخته‌اند . ديوسكوريد درباره اين گياه با نام آلثاا مىنويسد : برخى آن را ابسقن ناميده‌اند و آن نوعى ملوخياى برى است ، برگ آن گرد ، شبيه به برگ گياهى كه آن را فقلامينوس 1 * مىنامند گل آن به گل سرخ شباهت دارد درازاى آن يك ذراع ريشه آن لزج و قسمت درونى ريشه سفيد است جوشانده آن با شرابى كه ماء القراطن ناميده مىشود و يا با شراب يا كوبيده آن به تنهائى و بدون جوشانده در آبسه‌ها ، ورم بن گوش 2 * ، خنازير و دبيلات 3 * ، ورم پستان و ورم نشيمن كه از گرمى بود و شكستگى استخوان سر 4 * و ورم نفخى 5 * و تمدد اعصاب سودمند است زيرا تحليل‌برنده و منفجركننده ورم و دمل است همچنين جوشانده آن با ماء القراطن يا شراب را چنانچه با پيه مرغابى و صمغ بطم كوبيده و به شكل شياف رحمى زن به خود برگيرد در ورم گرم رحم [ Metritis ] و چسبندگى آن سودمند [ و تميزكننده بقاياى نفاس 6 * و نوشيدن پخته‌شده ريشه آن در شراب در سختى دفع ادرار ، سنگ گرده ] 7 * سياتيك ، زخم معده و روده ، رعشه ، پارگى وسط عضله موثر است [ مضمضه كردن به آن درد دندان را تسكين مىدهد ] 8 * ماليدن مخلوط كوبيده دانه تازه و خشك آن با سركه بر بهق و قرار گرفتن زير اشعه آفتاب بهق را از بين مىبرد و مخلوط آن با روغن زيتون و سركه مانع زيان سم گزندگان است . در اسهال و استفراغ خونى سودمند است و چنانچه جوشانده آن را با سركه مخلوط با آب و يا با شراب بنوشند در گزيدگى زنبور عسل و ضماد با برگ آن و روغن زيتون در گزيدگى حشرات و سوختگى موثر است ( ترجمه از دياسقوريدوس م - 3 ش 139 ) .