اگر پيش از برآمدن عرق مدنى 24 * يعنى اول هنگام ظهور علامات آن سه روز پىدرپى بدين‌ترتيب بخورند كه روز اول نيم درهم و روز دوم يك درهم و نيم و قدرى بر ان موضع گذارند ماده آن را به تحليل برد و باطل سازد . . . در طب قديم است كه چون مسهل سود است اگر سه روز پىدرپى هر روز مقدار يك مثقال آن را بخورند و سه روز ترك نمايند و باز سه روز بخورند عقده‌ها و گره‌هاى مزمنه قديميه را به تحليل برد . . . گرفتن و دخان آن با انبوبه و يا قمعى جهت ربو [ آسم [ Asthma با مداومت بر آن بهترين دوائى است . . . گويند كه چون قطعه‌اى از برگ آن را شق نموده بر آن زردچوبه و قليلى افيون [ ترياك ] نرم سوده بپاشند و بر ورم كش [ كشاله ] ران كه خيارك 25 * نامند گرم كرده به‌بندند به تحليل برد . . . ( مخزن 366 ) . صبر . . . به كسر اول و سكون ثانى . . . به هندى ايلوا و به فرانسه آلوئه نامند عصاره درختى است تا به قامت انسان بهترين آن سقوطرى است . . . چون صبر زرد تجارتى اغلب مغشوش است بايد جهت خلوص او را در يك ديگ سربسته با آب جوشانيد و در حين جوش زدن از الك موئى يا مفتولى صاف نمود و چون سرد گردد صبر مصفى را از آب جدا كرده و خشك نموده نگاه دارند و اثر صبر زرد به مقدار قليل مقوى معده و امعاء و معين بر هضم غذا و ترشح صفرا باشد و از خواص اوست كه دير عمل كند بلكه برخى از اوقات الى پانزده ساعت هيچ اثر مسهلى در او ظاهر نگردد و اثر صبر به خصوص در اعور و قولون است و در صاحبان بواسير سبب سيلان دم گردد و در اناث اثر تحريك صبر زرد مخصوص رحم است و باعث خروج طمث قبل از موعد معين تواند گشت . . . و مقادير جزئى از صبر زرد محرك قوه باه باشد و در سوء هضم مركب با يبوست مزاج به شرطى كه علامات ورميه موجود نباشد استعمال آن بسيار مفيد است و در حوامل و در حين ورود طمث و در اورام و التهاب امعاء استعمال آن جايز نيست در يبوست مزمن و سوء هضم بگيرند صبر زرد دو جزء عصاره ريوند يك جزء شيره قند به قدر كفاف حب ساخته شبى يك دانه الى دو دانه وقت خواب بخورند . ايضا جهت يبوست مزمن و نفخ امعاء بگيرند صبر زرد هشت درم عصاره جنطيانا چهار درم دهن فرار [ اسانس ] زيره سياه چهل قطره با لعاب صمغ عربى به قدر نخود حبها ساخته از يك دانه الى سه دانه ميل نمايند . . . ( فروغ ناصرى 390 ) . حقنه صبر زرد . . . صبر زرد 2 تا 4 گرم ، زرده تخم مرغ دو دانه ، آب نيم‌گرم 500 گرم . . . در يبوست مزاج در صاحبان امراض قلبى مفيد و خون را بآلات توالد دهد . . . ( مفتاح الادويه ناصرى 454 ) . صبر ، صبارا ، چادروا . . . جون اين دوا را به مقدار كم يعنى 5 % - 30 % گرم در يك يا دو دفعه در روز استعمال كنند ابتدا مورث بروز قولنجهاى ضعيفى شده و بعد يك يا چندين دفعه اسهال عارض مىگردد و عموما اثر اين دوا خيلى به‌طور بطؤ ظاهر مىشود و نادر است كه زودتر از پنج شش ساعت بروز كند و اغلب اوقات پس از 24 ساعت ظاهر مىگردد . . . هرگاه مدتى بر استعمال اين دوا مداومت كنند علامات ميل و غلبه خون در آلاتى كه در حوضه واقع‌اند مشاهده مىشود كه احساس حرارت و حكه [ خارش ] و نيز احساس ثقل در منتها اليه روده‌ها شده و آلات توالد را به هيجان آورده و شهوت و ميل به مقاربت را زياد كرده و بر احتياج به تبول [ ادرار كردن ] مىافزايد و در زنان احساس وجع و ثقل در رحم و اربيه 26 * و كليه ظاهر گشته و بر ترشح رطوبت مهبلى افزوده و مورث قولنجهاى رحمى بسيار موجع در هنگام حيض