مصطفى النوراني الاردبيلي
24
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
كاسنى از رازى : كاسنى ( هندباء ) : اين سبزى نيز براى كسانى كه مزاجشان گرم و جگرشان سوزان است نافع مىباشد اما خاصيت خنك كردن و رفع عطش آن به اندازه كاهو نيست . براى معالجه سدّه جگر مفيد است ، زيرا آن را مىگشايد و دردهاى كبدى را چه گرم باشد و چه سرد بر طرف مىسازد ، براى كسانى كه سرفه مىكنند سازگار نيست ، با مزاجهاى سرد هم سازش ندارد . سبزيهايى كه به مزاج سرد اشخاص بسازند بسيار كم است ، زيرا بيشتر سبزيها تبريد مىكنند و توليد ، نفخ مىنمايند . چنانچه كسانى كه مزاجشان سرد است بخواهند سبزيجات بخورند و به خوردن آن هم ادامه دهند بايد خود را ملزم بدانند كه از داروهاى مقوى معده و تركيباتى كه به اصطلاح باد شكن هستند ، مصرف كنند . كاسنيهايى كه در باغ و بوستان بكارند و به موقع آب كافى به آنها برسانند رطوبت و نفخ آنها زيادتر است ولى نوع بيابانى آنها كه به علل كمى آب بوتههايشان لاغر و كوچك است نفخشان كمتر و تندى و لطافتشان بيشتر است . كاسنى براى معده سازگار است و چون با سركه خورده شود بعد از فصد و حجامت بسيار سودمند و سدههاى كبد را باز مىكند و مجارى كليه را پاك و تميز مىسازد . طرخشقون ( كاسنى بيابانى ) از كاسنى قويتر است . آب مقطر كاسنى : جهت تهيه آب مقطّر از قسمتهاى هوايى گياه شيكوريوم انتى بوس از تيره كاسنى استفاده مىشود . مصرف : كاسنى به عنوان اشتهاآور ، مقوى معده ، بر طرف كننده التهاب معده ، ضد استفراغ و ضد اسهالهاى ساده ، در درمان يرقان بهويژه نوع احتباس ، ضد اسهالهاى صفراوى ، همچنين به عنوان مقوى قلب و بر طرف كننده ورم چشم و بيشتر بهعنوان تقويت معده ، در بيماريها كبد و كليه ، ضد كلسترول ، تصفيه خون و يرقان مصرف دارد . اثر ضد كلسترولى آن در سالهاى اخير ، صريحا به اثبات رسيده است . « 1 »
--> ( 1 ) - مفردات پزشكى ، دكتر آئينه چى ، ص 1108 .