مصطفى النوراني الاردبيلي

25

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

* كاسياى سورينام [ مشخصات ] درختچه‌اى است به ارتفاع 2 تا 5 متر و داراى شاخه‌هاى نامنظم و برگهاى متناوب مركب از 3 يا 5 برگچه بى كرك و كامل كه بطور خودرو در نواحى گرم آمريكاى جنوبى مىرويد . در گويان و ونزوئلا ، كلمبيا و پاناما پرورش مىيابد . گلهاى آن قرمز رنگ ، فاقد بو ، نر ، ماده ، منظم ، مجتمع به صورت خوشه و شامل كاسه بسيار كوچك ، مركب از 3 تا 5 دانه ، 5 گلبرگ و 10 پرچم است . تخمدان آن داراى 5 خانه است و پس از رسيدن به ميوه‌اى به صورت شفت ، به رنگ سياه و مركب از 5 قسمت مشخص تبديل مىگردد . در داخل هر يك از قسمتهاى ميوه آن نيز ، يك دانه جاى دارد . چوب كاسيا ، رنگ سفيد مايل به زرد دارد و بر روى آن رگه‌هاى زرد رنگ و مشخص ديده مىشود . چوب كاسيا سبك وزن ، فاقد بو ولى داراى طعمى بى نهايت تلخ است . كاسيا يكى از مقوىهاى تلخ ، اشتهاآور و تقويت كننده دستگاه گوارش است . مصرف آن با ايجاد يبوست همراه نيست ، بعلاوه مىتوان آن را با املاح آهن نيز مصرف كرد . در موارد سوء هضم ، ضعف عمل دستگاه هضم ، قولنج‌هاى كبدى ، نقرس و آب آوردن انساج به كار مىرود . در تقويت عمومى بدن و جهت بيمارانى كه پس از بهبودى ، به ضعف قوا مبتلا مىگردند ، مورد استفاده قرار مىگيرد . فرآورده‌هاى كاسيا در پستانداران ايجاد سميّت نمىكند ولى سميّت آن براى حشرات بسيار زياد است . پس از مصرف آن ، حركات دودى شكل روده زياد مىشود و ترشحات صفرا ، بزاق و همچنين ترشحات شير افزايش حاصل مىكند . در استعمال خارج دم‌كرده آن به صورت تنقيه ، جهت از بين بردن كرمك مصرف دارد . از آن در تهيه كاغذهاى حشره‌كش براى از بين بردن مگس و حشرات ديگر استفاده مىكنند . در دامپزشكى از آن ، جهت اكسيور در اسب و گاو به كار مىرود و هنوز هم