است به كسى كه آن را رياح و امراض بارده عارض گردد و گويند كه لحم آن مسخن ملتهب است ( از هميشگى خوردن ) ، بول آن رياح غليظ و امراض بارد و وجع ورك و عرق النساء و غيره عارض مىشود . « 1 » كوهان : با ثالث مجهول به وزن سوهان به معنى زين اسب است و آنچه از پشت شتر و گاو بر آمده كوهان مىگويند لكن به طريق مجاز . « 2 » شتر را در عربى جمل گويند ، گوشت آن گرم دو درجه و خشك سه درجه و رنگ گوشت قدرى نيلى مايل به سرخ است و ذائقه آن نمكين و سخت ، مصلح آن نمك و شويد ، مقوى باه است ، آن ثقيل و خون سوداى توليد مىكند ، اعضاء و باه را قوّت مىدهد ، براى يرقان سياه ، سوزش بول و عرق النساء مفيد است ، از بوى چربى آن مار فرار مىكند ، پنير آن مقوى باه و ممسك منى و شير آن در مرض استسقاء مفيد است ، از فضله ( پشكل ) آن در بعضى امراض استفاده مىكنند ، موهاى شتر را سوزانده ، در جريان خون از بينى استفاده مىكنند و در بعضى جاها در عربى آن را ابل گفته‌اند و اسم انگليسى آن Camel است . ديرهضم ، ردى الغذاء ، خلط فاسد توليد مىكند و نيز خون صفراوى پيدا مىكند . چربى آن در مرض بواسير ضماد مىكنند مفيد است . « 1 » و در بعضى شهرها و مناطق ديده و شنيده شده است كه بول آن را خوردنى و ماليدنى بر زخم استفاده مىكنند . « 2 » زهراوى گفته است كه : اهل يمن شتران را در فصلى از سال به چراگاهى مخصوص برده و در آنجا بول شتران را جمع كرده و از آن قرص مىسازند . ماليقى نوشته است كه آن از غارهاى كوهستان مكه به‌صورت قطعه‌هايى سياه رنگ و سخت به نام بصن‌الوير به دست مىآيد و قرص مىسازند و بعضى گفته‌اند كه بول خفاش است و بر هم متراكم كه از غارها به دست مىآيد ، و بعضى گفته‌اند كه نوعى گياه است كه با بول شتر مخلوط كرده و از آن قرص مىسازند .

--> ( 1 ) - محيط اعظم ، ج 2 ، ص 111 . ( 2 ) - برهان قاطع ، ج 2 ، ص 353 . ( 1 ) - المفردات ، ص 423 ؛ بستان المفردات ، ص 63 . ( 2 ) - دكتر فاضل .