مصطفى النوراني الاردبيلي

93

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

مزاج آن گرم و خشك در درجه دوم است ، شياف آن نافع بواسير و ماليدنش با عسل محّلل ورم‌ها است . نافع كليه زخمها و جراحات در حيوانات مىباشد ، نافع خونريزى است و باقى ماندنش بر بدن براى مدت زياد ايجاد زخم مىكند و مصلحش روغن گل مىباشد . « 3 » روغن كوهان شتر ، آب تره و گل بادنجان نافع بواسير است . خوراك شاش شتر نافع تنگى نفس شخص سرد مزاج مىباشد . نيز چكاندن آن در گوش ( سرد مزاجها ) نافع درد آن است ، چكاندن زهره شتر با آبليمو نافع تراخم چشم است . « 4 » شجرة النبع مشخصات : درخت برومندى است كه در مناطق وسيعى از جنگلهاى شمال ايران گسترش دارد . در كُتب طبّ سنّتى با نامهاى عربى آن « زان » ، « نبع » ، « شجرة النبع » ، « بشجير » و « شريان » ناميده مىشود . درختى است بسيار بلند ، تنه اصلى آن استوانه‌اى راست و بلندى آن تا 35 متر مىرسد . پوست تنه آن به رنگ نيلى يا خاكسترى مايل به سبز نازك ، ليز و صاف است ، گلهاى آن نر و ماده هستند . گلهاى نر به‌صورت شاتون قرمز و ارغوانى و آويزان و گلهاى ماده دو به دو در داخل محفظه‌اى قرار گرفته‌اند كه در نتيجه دو عدد دانه در هر ميوه تشكيل مىشود . تركيبات شيميايى : در دانه‌ها در حدود 15 - 7 درصد روغن ثابت قابل استخراج وجود دارد و در تفاله باقيمانده آن مادّه‌اى به نام فاژين يافت مىشود . ماده فاژين سمّى است و خوردن آن براى

--> ( 3 ) - محيط اعظم ، ج 1 ، ص 368 . ( 4 ) - حكيم اسفنديارى .