مصطفى النوراني الاردبيلي
91
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
يرقان سياه و حرقة البول و عرق النساء و وجع الورك مزمن و تب ربع را نافع است . مىگويند : گوشت جزور يعنى بچه شتر بسيار گرم و خشك ، به صاحبان رياضت شديد و عرق النساء ، در آخر حمى ربع نيكوست و آن غليظ از ساير لحوم مولّد سودا و مصلح آن زنجبيل مربا و نگه داشتن پيه آن در هر جا كه خواهند ، گريزاننده مار است از آنجا و چون پشك آن يا ريه تازه آن كه هنوز گرم باشد بر كلف طلا كنند ازاله آن نمايد و طلاى گوشت سوخته جهت قوبا نافع و ضماد مغز ساق آن محلّل خنازير و بثور و اورام مفاصل است و نيز پشك تازه آن و بول شتر راعى را نيز اطبّا در علاج خنازير استعمال مىكنند و پاشيدن موى نازك آن جهت تنقيه و اندمال قروح و سوخته آن جهت قطع سيلان خون مفيد است و گويند جگر آن دافع نزول آب چشم و مقوى باصره است . « 2 » بوييدن بول آن مفتح سده مصفات و مزيل خشم است و چكانيدن گرم كرده آن در گوش مسكّن درد آن و رافع ثقل سامعه و نطول جوشانيده آن با حرمل جهت فالج و خدر و نقرس و اورام مجرب نوشته شده و شير آن نافع استسقاء است و كذا بول آن اورام و صلابت طحال را خاصه با شير آن نافع و مجرب و بول آن تنها نيز مؤثّر و مدرّ قوى و مسهل زردآب و جهت سرفه و ربو و زكام و سوء القنيه و ورم جگر و يرقان و تفتيح سده جگر و تقويت باه و رفع مستى به سرعت مجرب و پنير مايه بچه آن كه هنوز كاه نخورده باشد بغايت مهيج شهوت جماع و مقوى انعاظ به نحوى كه بعد از انزال باقى مانده و طلاى پيه آن مفيد بواسير و حمول كردن زن ، مغز ساق آن را با پشم يا پنبه بعد از ظهرها به مدت سه روز به عده جماع كردن معين بر حمل است و خوردن كوهان آن جهت تنقيه رحم و بواسير و قطع خون و شقاق مقعد نافع و بستن موى آن بر ران چپ رافع سلسل البول و چون گندم را در عرق آن تر كرده به خوردن طيور دهند بيهوش شوند و كف دهان آن نيز همين اثر را دارد و گوشت آن غليظ روى الكيموس و ثقيل و مغلظ طحال و مضر اورام سوداوى مثل سرطان و جرب متقرج و مولد خون سوداوى است و آن ضار
--> ( 2 ) - تحفه حكيم ، ص 163 .