مصطفى النوراني الاردبيلي
56
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
شاهپسند طبى ضد درد و تشنج ، كمى قابض ، خلطآور و ضد روماتيسم است . دمكرده آن سى تا چهل گرم در يك ليتر آب است كه بايد ده دقيقه جوشانيده شود . در موارد رگبهرگشدگى ، دررفتگى اعضاء ، دردهاى عصبى ، دل درد كمپرس گرم آن مؤثّر واقع مىشود . « 2 » شاه اشرفى ( نارون ) مشخصات : نارون جنگلى در شمال ايران و در ساير مناطق كشور با نامهاى محلّى مختلفى ناميده مىشود از جمله در نور و كجور و مازندران و گرگان ( اوجا ) در رودسر و لاهيجان ( لى ) و ( له ) در رامسر و شهسوار ( لو ) در اطراف رشت و طوالش ( گل پردار ، سمد و سمت ) در كرج و تهران ، آستارا ، ارسباران و همدان ( قره آغاج و قره غاج ) ، در شيراز درخت شاهاشرفى در شيرين سو قزوين و سردشت ( وزم ) در اصفهان و بختيارى به شك ، و شك و وزك و در مشهد كرزم ناميده مىشود . اوجا درختى است بزرگ ، بلندى آن تا 30 متر است . برگهاى آن متناوب ، كوچك ، بيضى ، نوك تيز ، پهن ، دندانهدار و دندانههاى آن مضاعف است . برگها در تماس با دست خشن و ناصاف است . ميوه آن با يك بال بيضى شكل يا دايرهاى احاطه شده است . درخت اوجا بومى جنگلهاى اروپاست و در جنگلهاى شمال ايران نيز انتشار دارد . خصوصياتى كه در بالا ذكر شد شامل درخت نارون نيز مىباشد ارتفاع نارون كوهى ، در حدود اوجا است طول هر برگ آن 16 - 5 سانتيمتر مىباشد . ملچ بومى جنگلهاى اروپا ، آسياى شمالى و ژاپن است در جنگلهاى ايران در ارتفاعات ميان بند از ارسباران تا گرگان انتشار دارد .
--> ( 2 ) - طب الصادق ، ص 203 .