مصطفى النوراني الاردبيلي

57

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

شاه‌بانك مشخصات : در كتب سنتى ، گياه ديگرى با نام قاقلى را نيز شابانك ذكر مىكنند . گياهى است چند ساله به بلندى 50 سانتىمتر ، پوشيده از كرك ، برگها بيضى ، دراز ، نوك تيز و ناهموار و برگهاى پايين با دمبرگ و برگهاى بالاى ساقه بدون دمبرگ ، گلها به‌صورت طبق كوچك كه روى آن گلهاى لوله‌اى سفيد مايل به زرد قرار دارد . اين گياه در اروپا ، آسيا ، در اراضى غير سيليسى مىرويد و در مصر فراوان است . در ايران شمال ، قره‌داغ و در جنگلهاى حسن بيگلو ديده مىشود . خواص - كاربرد : از نظر طبيعت گرم و خشك است . حكماى طبّ سنّتى معتقدند كه در استعمال داخلى براى صرع ، آب رفتن از دهان ، خصوصا در مورد كودكان ، تحليل گاز و بادهاى شكم و در استعمال خارجى براى التيام زخمها مفيد و جانشين مرزنجوش است . شاهنگ ( پُن و از ) مشخصات : گياهى است چند ساله ، پر شاخه به بلندى كمى كمتر از 5 / 0 متر كه بويى شبيه به سداب از آن متصاعد مىشود . برگهاى آن داراى دمبرگ ، مركب و معمولًا داراى 5 - 3 برگچه كوچك است گلهاى آن زرد به شكل خوشه در انتهاى شاخه گل دهنده ظاهر مىشود . دانه آن ليز و براق و كوچك به رنگهاى قهوه‌اى تيره است . اين گياه در بلوچستان ، جزيره هرمز و چاه بهار ديده مىشود . خواص - كاربرد : تلخ مزه است از گياه براى معالجه روماتيسم و بيماريهاى پوستى نظير جرب و شستشوى دم كرده آن در مصارف خارجى براى رفع التهاب پوست و از برگهاى آن ،