مصطفى النوراني الاردبيلي
466
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
رفتن است و جهش ندارد . « 2 » وزغ : يكى از انواع قورباغهها است كه در موقع راه رفتن بر خلاف قورباغه نمىجهد بلكه به ترتيب ، اندامهاى حركتيش را به جلو مىبرد . اين حيوان خواص زيادى دارد كه در حرف « غ » به آن اشاره شد . قهوه درختچهاى است از تيره روناسيان كه ارتفاعش بين 2 تا 12 متر قابل تغيير است . اصل اين گياه از آفريقا و از منطقه سودان است و از آنجا به عربستان جنوبى در حدود قرون 14 و 15 ميلادى برده شده و بعدا از آنجا به هندوستان و سپس به قاره جديد حمل و اكنون در برزيل به مقدار بسيار فراوان كشت مىشود . ميوه قهوه به بزرگى يك گيلاس و كمى كشيده است . دانههاى قهوه بويى مخصوص و طعمى ملايم و گس دارند ولى بر اثر بو دادن بوى مخصوص و پسنديدهاى پيدا مىكنند . درخت قهوه را بن ، شجرة البن ، قهوه آغاجى و قهوه عربى مىگويند . « 1 » بُن مشهور به قهوه است و آن ميوه درختى است كوهستانى كه خودرو و صحرايى و كاشتنى باغى مىباشد و بهترينش نوع باغى است كه در بيت الفقيه از يمن آورند و آن تازه ، سنگين و سبزرنگ باشد كه در آب ته نشين مىگردد . حكيم عماد الدين محمود مزاج قهوه را سرد و خشك در دوم و انطاكى گرم در اول و خشك در دوم و حكيم مؤمن آن را در گرمى معتدل و خشك و پوستش را گرمتر و خشكتر نوشته است . قهوه هر چه كهنهتر گردد و بيشتر بريان كنند بر برودت و خشكىاش اضافه گردد . نوشيدن آب پخته آن باز كننده سدد و مسكن درد و گرمى و سوزش صفرا و سودا و پاك كننده اخلاط غليظ است . نيز در تبهاى خونى و صفراوى و سوداوى در اوايل و بعد
--> ( 2 ) - فرهنگ فارسى ، دكتر معين ، ج 2 ، ص 2743 . ( 1 ) - فرهنگ فارسى ، دكتر معين ، ج 2 ، ص 2756 .