مصطفى النوراني الاردبيلي

45

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

مصرف مىشود . و به‌علاوه به‌عنوان صاف كننده خون در رفع بيماريهاى جلدى از آن استفاده مىشود . باز كننده انسداد كبد و طحال و مقوى اين دو عضو است و مسهل اخلاط سه گانه خصوصا سودا و تلخى صفرا و سوداى سوخته است . ماليدن عصاره شاهتره به چشم براى تقويت ديد چشم و ممانعت از ريختن اشك زياد نافع است . « 1 » شاه‌بلوط مشخصات : گياهى است آبزى ، داراى ساقه صاف استوانه‌اى و نازك كه شناور در آب است . برگهاى آن كه روى آب شناور هستند تقريبا لوزى شكل با گوشه‌هاى قوسى و دمبرگ دراز كه برآمدگى كوچكى در دمبرگ آن ديده مىشود . ولى برگهاى زير آب به شكل نوارهاى نخى شبيه ريشه هستند . ميوه آن فشبى داراى 4 شاخ كه انتهاى شاخه به نوك تيزى ختم مىشود . براى تكثير دانه آن را كه در مهرماه يا اواخر زمستان در زير آب در مرداب يا استخر و محلى كه قصد تكثير آن را دارند در جايى داخل توربه‌ها و گياهان را پرپشت آبى قرار مىدهند . « 2 » شاه‌بلوط درختى است بزرگ كه سالهاى طولانى عمر مىكند . برگهاى آن دراز ، بيضى نوك تيز كشيده ، دندانه‌دار ، شاه‌بلوط از طريق كاشت بذر آن صورت مىگيرد . شاه‌بلوط درختى است بزرگ كه سالهاى طولانى عمر مىكند . ارتفاع آن تا 50 متر نيز ديده شده است . برگهاى آن دراز ، بيضى نوك تيز ، كشيده ، دندانه‌دار ، با دمبرگ و به رنگ سبز چمنى است . ميوه آن پس از رسيدن داراى 6 - 3 خانه است كه تخمها در آن قرار دارند . پوست خارجى ميوه تيغدار است . معمولًا در دامنه‌هاى با ارتفاع متوسط يا ميان بند جنگل مىرويد . در ايران در جنگلهاى شفت ، شفارود ، مخلوط با درختان ممرز و كلهو و بلند مازو مىرويد . تكثير شاه‌بلوط از طريق كاشت بذر آن صورت مىگيرد .

--> ( 1 ) - معارف گياهى ، ج 5 ، ص 226 . ( 2 ) - معارف گياهى ، ج 7 ، ص 125 .