مصطفى النوراني الاردبيلي
427
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
خاصيت فلوس اين است كه مليّن و مسهل است . و طريق مصرف آن اين است كه بايد شصت گرم فلوس را در نيم ليتر آب به مدت 10 دقيقه جوشانيده و در مواقع ضرورى و احتياج يك ليوان از آن را در شب موقع خواب و يك ليوان ديگر را صبح ناشتا خورد . اگر فلوس را همانطور كه هست بمكند طعم آن از جوشانده آن مطبوعتر و در عين حال مسهل ملايمى است . « 2 » فارسى فلوس سابقا خيار چنبر بود كه اعراب به آن خيار شنبر مىگفتند . ولى از موقعى كه خيار زرد را خيار چنبر نامگذارى كردند ، آن را فلوس ناميدند . عربى آن خرنوب هندى است . در كُتب مختلف به آن اسامى خيار شنبه ، كريال ، كرداله و املتاس مىگويند . خودرو مىباشد ، گلهاى درخت آن زرد و خوشهاى است ، ميوه آن نيامى است كه وسط آن به وسيله پرههاى نازك چوبى به چند حجره تقسيم شده و در هر حجره يك دانه و در وسط شهد غليظى وجود دارد . قسمت مورد استفاده فلوس شهد ميوه ناشكفته آن است . طول ميوه آن ، گاهى به شصت سانتىمتر مىرسد . پوست آن سخت ، خاردار و به رنگ تيره است شهد آن شيرين ولى نامطبوع است . داراى مواد قندى صمغى و لعابى است . شهد ميوه آن مليّن سينه و معده است . فشار خون را كم مىكند ، مضمضه آب جوشانده آن ، جوشهاى دهان را از بين مىبرد و برفك اطفال را پاك مىكند ، مسهل خوبى براى پيران ، اطفال و زنان باردار است ، خوردن آن هيچ گونه عوارض و زيان ندارد . « 1 » فندق جابر گويد : روزى از منزل بيرون آمدم ، ديدم ( مار ) افعى كسى را چنان زده كه يك طرف از بدنش كبود گشته است دو حبه عسل با آب سرد به وى دادم به حالت اولش
--> ( 2 ) - گلها و گياهان شفابخش ، مهدى نراقى ، ص 163 . ( 1 ) - زبان خوراكيها ، دكتر غياث الدين جزايرى ، ص 104 .