مصطفى النوراني الاردبيلي
411
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
روايت از جابر بن حيان : فراسيون ، گياهى است از تيره نعناعيان كه پوشيده از كركهاى پنبهاى مايل به سفيد و ارتفاعش بين 30 تا 80 سانتىمتر است كه در اماكن مخروب و كنار جادهها و نقاط باير غالبا در نواحى اروپا و شمال آفريقا و جزاير قنارى در آسيا ، از جمله ايران مىرويد . ساقهاش راست و منشعب و مايل به سفيدى و پوشيده از كركهاى پنبهاى و برگهاى آن متقابل و ساده و بيضوى است . گلهايش سفيد رنگ و بهطور مجتمع در كنار برگهاى انتهايى ساقه قرار دارند . از برگها و سر شاخههاى گلدار آن استفاده دارويى به عمل مىآيد و در تركيب شيميايى آن تانن و مواد چرب و مواد صمغى و يك ماده تلخ به نام مارويىئين موجود است . از اين گياه در طبابت بهعنوان خلطآور و مقوى قلب و تب بر و اشتهاآور و تقويت عمومى و ازدياد ترشح صفرا و ضد عفونى كننده مجارى تنفسى استفاده مىكنند . و نيز در معالجه تب نوبه از آن استفاده مىشود . بيخ آن را براسپون گويند و به لغت رومى براسپون رنگ سبز را گويند و آن به جعده ماند و آن را اطبا صوف الارض گويند . به رنگ سرخ و جرم آن مزغب بوده و اگر ساييده شود در دست نرم مىگردد و زود شكسته مىشود . رنگ ميوه آن به رنگ ميوه درخت چنار مىماند . اين گياه تلخ مزه است . دوم گرم و در سوم خشك است . تركيبات شيميايى : تانن ، مواد چرب ، موسيلاژ ، مواد رزينى ، گلوكز ، يك ماده تلخ به نام ماروبىئين و به مقدار 55 % اسانس است . ماروبىئين كه بهصورت بلوريهاى سوزنى شكل متبلور مىگردد ، طعمى بسيار تلخ دارد . در آب ، غير محلول است و به نظر مىرسد كه خصوصيات يك لاكتون را داشته باشد . خواص :