مصطفى النوراني الاردبيلي
39
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
شاهتره مشخصات : شاهتره گياهى است يك ساله و علفى برگهاى آن سبز غبارآلود و كوچك خيلى بريده بريده و نوارى . گلهاى نامنظم به رنگ سفيد و بهصورت خوشهاى ، ميوه آن كوچك كروى كمى گوشتى ، پوشيده از دانههاى ريز نوك تيز . در ايران در اطراف تهران ، ورامين و در دامنههاى البرز ، گيلان ، مازندران ، گرگان ، آذربايجان در فارس در اطراف شيراز و كازرون ، در قوچان ، فريمان ، نيشابور ، بم ، در مناطق جنوبى جيرفت ، در جزيره خارك و در بلوچستان انتشار دارد . تكثير اين گياه از طريق كاشت بذر آن صورت مىگيرد . گياهى است از تيره كوكناريان كه علفى و يك ساله است . ( برخى گونهها نيز دوسالهاند ) ارتفاعش بين 20 تا 80 سانتىمتر مىرسد و غالبا در باغها و مزارع و كشتزارها بهطور خودرو مىرويد . ريشهاش سفيد و ساقه بى كرك و برگهاى متناوب و داراى بريدگيهاى بسيار مىباشد . گلهاى كوچك و سفيد مايل به قرمز و داراى لكّههاى ارغوانى است . قسمت مورد استفاده اين گياه شاخههاى گلدار آن است كه به حالت تازه يا خشك مصرف مىشوند . « 1 » شاهتره را به عربى كزبرة الحمار ، كزبرة الحمام ، ملك البقول و بقلة الملك ، به يونانى سفنديلوس فقليسن ، قنقص ، قانيوس و قتالوسى ، به سريانى كبعديا ، كبعيديون و به زابلى نشك ، به هندى كليانه و پت پاپره گويند . اين گياه در مزارع گندم و جو و باغها بهطور خودرو روييده مىشود . شاخههاى آن باريك و برگش شبيه به برگ گشنيز مىباشد ، گلى سفيد مايل به قرمز و گاهى مايل به سياه دارد . تخم اين گياه در ماه نيسان جمع آورى مىشود . شاهتره داراى دو نوع مىباشد ، كه
--> ( 1 ) - فرهنگ فارسى ، دكتر معين ، ص 2006 .