مصطفى النوراني الاردبيلي
40
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
بهترين آن تازه ، سبز ، تلخ مزه با اندك تندى و قابض است . گاذرانى طبق نظريه جالينوس آن را گرم در اول و خشك در دوم دانسته است . شاهتره نافع بيماريهاى خارش ، سدد ، حرارت خون ، سودا ، صفرا و بلغم شور متعفن مىباشد . چنانچه به آب آن حنا اضافه كرده و بر بدن بمالند حكه و جرب را مانع است . خوراك آب آن از نيم تا 32 ليتر ، خشك آن با ادويه از هفت تا ده درم و عصاره آن از پنج تا هفت اوقيه « 1 » مىباشد . شاهتره مضر طحال و كليه است و مصلح آن هليله زرد يا ليمو و عسل مىباشد . مضر ريه است و مصلح آن كاسنى مىباشد . بدل آن هم وزن آن سناى مكى و دو ثلث وزن آن هليله زرد مىباشد . « 2 » روش تهيه آن : نيم مشت از گياه تر و تازه و يا يك مشت از گياه خشك را در يك ليتر آب دم مىكنند يا مىجوشانند . مقدار مصرف : از دم كرده يا جوشانده 25 - 20 در هزار گياه تازه يا 60 - 50 در هزار گياه خشك به مقدار يك فنجان قبل از هر غذا بهعنوان مقوّى و تصفيه كننده خون فقط به مدّت 8 روز ( در پايان اين مدت پس از گذشت ده روز مجددا تكرار شود ) مصرف مىشود . در استعمال خارج بدن براى معالجه بيماريهاى پوستى ، جوشانده 60 در هزار يا قويتر آن به كار مىرود . « 3 » دمكرده شاهتره مقدار يك قاشق دسرخورى در يك فنجان آبجوش كه مدّت ده دقيقه دم كنند و روزى دو يا سه فنجان ميل كنند براى حبس البول مفيد مىباشد . « 4 »
--> ( 1 ) - هر اوقيه يك گرم است . ( 2 ) - محيط اعظم ، ج 2 ، ص 102 - 101 . ( 3 ) - گياهان دارويى ، پروفسور هانس فلوك ، ص 192 . ( 4 ) - گلها و گياهان شفابخش ، ص 138 .