مصطفى النوراني الاردبيلي
384
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
عود عود اسم جنس چوب و شاخ اشجار است و به اصطلاح اطبا ، مراد چوب درختى است كه از جزاير چين و هند خيزد و گويند بعد از قطع درخت مخصوص مدتى در زمين فرو مىكنند تا به صفات مذكور متصف شود . و عود قمارى نوعى است كه احتياج به دفن ندارد و اقسام عود هر يك به اسم آن بلد موسوم است مثل سمند رومى و هندى و غيره و بهترين آن سياه و صلب و برّاق و خوشبوى و تلخ است كه در ته آب نشيند و آن مندلى است و قمارى . « 1 » عود هندى را به لغت عربى مندلى گويند و عود نيكو را بلخوخ و الخوخ گويند و گفتهاند كه اين اسامى بر عودى اطلاق كنند كه بوى آن خوش باشد . و هر چه بخور را شايد ، آن را قطرا گويند . عود الخير گياهى است كه در كتب قديم به نامهاى هوكس ، طيم ، عود الخير و شرابه آمده است . مشخصات : درختچهاى است كه بلندى آن در نقاط مناسب تا 15 متر مىرسد و دور تنه آن در مقابل سينه تا 5 / 1 متر است . گلهاى آن كوچك و سفيد ، ميوههاى كروى يا تخم مرغى شكل به رنگ سرخ برّاق است . داراى عمر دراز مىباشد و به اين علّت چوب آن بسيار سخت است . تكثير آن با كاشت بذر صورت مىگيرد . تركيبات شيميايى : وجود گلوكوزيد و يك ماده تلخ در اين گياه تأييد شده است و در گزارش ديگر علاوه بر تانن ، دو هتروزيد يافت مىشود . يكى از آنها يك ساپونين است با اثر هموليتيك و دومى يك گرد بى شكل مىباشد .
--> ( 1 ) - تحفه حكيم ، ص 188 .