مصطفى النوراني الاردبيلي

319

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

قىآور و مدرّ استفاده مىشود . در برخى نقاط برگهاى هوكس ( طيم ) را به جاى چاى ، دم كرده و به‌عنوان مسهل مىخورند . خوردن ميوه آن چندان معمول نيست ، زيرا اثر آن شديد است و در مورد كودكان ممكن است منجر به مرگ شود . « 1 » طين ارمنى طين ارمنى را به فارسى گل ارمنى مىگويند . و در انگليسى Bolus Armenia Rubra مىنامند كه يك گل چرب و نرم و سرخ مىباشد كه بر زبان مىچسبد و خالص همان است كه رنگ آن سبز و چرب باشد . رنگ آن : سرخ و تيره جگرى ، ذائقه : بىمزه و خوشبو ، مزاج : سرد يك درجه و خشك 2 درجه ، مقدار خوراك : از 1 گرم تا 3 گرم مىباشد . محلّ آن ايران و ارمنستان ، مصلح آن : مصطكى ، بدل آن : گل مولتانى و طين مفره يا احمر . مجفّف - رادع - محلّل - قابض ، براى موارد رادع ، بر ورم ضماد مىكنند ، بر زخمها مىپاشند ، سيلان خون داخلى را سفوف كرده ، استعمال مىكنند . قلب را تقويت و فرح مىدهد . دافع تب است ، قرع معده را علاج مىكند ، براى تب وبايى و طاعون مفيد بوده و مضر ، براى طحال است . بعضى مصلح آن را صندل سفيد و مصطكى رومى گفته‌اند . « 1 » در طبّ يونانى ، به نام Armaniam bole ناميده شده كه در امراض استعمال مىشود و نيز در مرض مثانه و مجارى بول با ادويّات مختلف مخلوط مىكنند . در امراض بواسير و معجون‌هاى مقوّى قلب و نسخه‌هاى مفرّح و مقوّى اعصاب و دماغ استعمال مىشود ، گل ارمنى داراى مادّه آلومينيم ، منيزيم ، ساليكت و اكسيد آهن مىباشد « 2 » كه همه اين مواد داراى فايده قلبى هستند ولى به اين صورت در يك جا جمع نشده است . امّا دارا بودن آلومينيم و منيزيم و آهن امراض گفته شده را نافع است و هر مادّه جداگانه با تركيبات مختلف در كتابهاى شيميائى و دارويى ذكر شده است .

--> ( 1 ) - معارف گياهى ، ج 5 ، ص 258 . ( 1 ) - مخزن المفردات ، ص 323 ؛ المفردات ، ص 49 . ( 2 ) - همدرد ، ص 75 - 268 - 298 .