مصطفى النوراني الاردبيلي
318
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
بستان ، گوشت آن را خوشرنگ و منقش نوشته و مىگويد كه آن چهار قسم است كه عبارتند از : 1 - كهير 2 - كالا 3 - كوريايهت 4 - تيتر ، مصلح آن ترشيّات است و بدل آن سلواست . مغلظ منى و مقوّى باه است ، طحال و خون و شكم آن ( تيهو ) مجلى بصر و غبار چشم و لكهاى جلدى ، نافع مىباشد . « 2 » اين پرنده را در عربى : طيهوج و در فارسى : فرفور و شوشك مىگويند ، پرندهاى كوهى است . « 3 » طيم مشخصات : گياهى است كه در كُتب طبّ قديم با نامهاى « هوكس » ، « طيم » ، « عود الخير » ، « راج » ، « شرّابه » و « شرابة الراعى » آمده است . درختچهاى است كه بلندى آن در نقاط مناسب ، تا حدود 15 متر مىرسد و دور تنه آن در مقابل سينه ، تا 5 / 1 متر است . ساقه راست آن تا چند سال پوست سبز خود را حفظ مىكند و ليز و برّاق است ولى پس از چند سال بتدريج خاكسترى مىشود . برگهاى آن بيضى ، داراى دندانههاى درشت منتهى به خار است . تركيبات شيميايى : نوعى از آن داراى گلوكوزيد و يك مادّه تلخ تأييد شده است . طبق گزارشى ديگر : در برگهاى طيم علاوه بر تانن ، دو هتروزيد يافت مىشود . يكى از آنها ساپونين و دوّمى يك گرد بىشكل مىباشد . خواص - كاربرد : از برگهاى هوكس ( طيم ) بهعنوان مدّر و نرم كننده و از ميوههاى آن بهعنوان مسهل و
--> ( 2 ) - بستان المفردات ، ص 100 . ( 3 ) - لاثانى الغات ادويه .