مصطفى النوراني الاردبيلي
317
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
نامند و آن دو نوع مىباشد . يكى بزرگ خاكى كه كهاكهر مىنامند و ديگرى كوچكتر خاكى با خالهاى سياه كه كوخيك مىنامند و در جميع افعال و جهت ناقهين و ضعيف الاحشاء و اسهال را نافع ، خصوصا كه براى اسهال با سركه پخته باشند . « 2 » تيهو : پرندهاى از دسته كبكها كه كمى از كبك معمولى كوچكتر است ، ولى گوشتش به مراتب خوشمزه و مطبوعتر از كبك است . رنگ پرهايش خاكسترى مايل به زرد و زير بالهايش سياه است . « 3 » تيهو به فتح تاء فوقانى و سكون ياى تحتانى و ضم ها و سكون واو آن اسم فارسى است . معرب آن طيهوج است و به فارسى فرفور و شوشك نيز مىنامند . و به انگليسى ضريس به ضاد معجمه و ذريس به ذال معجمه و به سين مهمله مىشود و آن مرغى است كوهى ، كوچكتر از كبك و در رنگ شبيه به آن و زير بال آن سياه و سفيد ، بهترين آن فربه و جوان است . رازى گفته : مرغى است به قدر كبك ، گردن و منقار آن سرخ ، گويند : گوشت آن گرم و خشك و طبيعت و افعال و خواص آن مانند كبك است . و ماسويه گفته : كه گوشت آن سبك و لطيفترين طائر ( پرنده ) در لحم ( گوشت ) و خلط آن جيّدتر و در انهضام سريعتر و خاصّه آن : باه و عقل را مىافزايد . « 4 » گوشت طيهو : به تاء دو چشمى كه آن را ( لحم الدرّاج ) يا در هندى : تيتر در كتاب المفردات نوشته شده و مطابق طيهوج است . و آن را در انگليسى Partridye مىگويند . رنگ گوشت تيهو مايل به سفيد است و ذائقه آن نمكى و مزاج گرم و خشك در دو درجه . خواص : زياد اشتهاآور است و زود هضم و جوهر دماغ را زياد مىكند . حواس و فهم و فراست و حافظه را زياد مىكند ، براى معده سرد و مرطوب ، مقوى باه ، صالح جگر براى هضم غذا مىباشد . براى اشخاص لاغر ، مريضهاى لقوه و فلج مفيد است . « 1 »
--> ( 2 ) - قرابادين ، ص 1172 . ( 3 ) - فرهنگ فارسى ، دكتر معين ، ص 1183 ؛ ابن البيطار ، ج 3 ، ص 105 . ( 4 ) - محيط اعظم ، ج 2 ، ص 45 . ( 1 ) - المفردات ، ص 425 .