مصطفى النوراني الاردبيلي
258
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
جنگلهاى جلگهاى شمال ، از گرگان تا آستارا و ارسباران و آذربايجان غربى و لرستان و كردستان و كرمانشاه و همدان و جنوب غربى ايران و دامنههاى جنوبى البرز مىرويد . درختى است بزرگ ، به ارتفاع 30 - 25 متر ، پوست آن قهوهاى تيره ، شاخهها باريك ، بلند ، نرم ، بدون گره و قرمز رنگ است و در جوانى كم و بيش كركدار است . « 2 » صلابه مشخصات : به فارسى « سرو تبرى » و رقم پاكوتاه و متراكم آن را « سرو خمرهاى » گويند . نامهاى محلى آن در خوزستان و فارس « نوش » و در علىآباد كتول « سر » مىباشد . در كُتب طبّ سنّتى با نامهاى عربى : « شجرة الحياة » ، « عفس » ، « صلابه » و « شربين » ذكر شده است . درختى است زيبا ، نوع سرو خمرهاى آن ، درختى است كوچك و متراكم ، بردبار و متحمّل شرايط سخت رويش ، با ساقههاى راست و برگهاى كوچك شده ، كه به شكل فلس در آمدهاند . انشعابات و شاخهها بادزنى . ميوه آن گرد يا تخممرغى شكل و كبود رنگ است و ترشّحات صمغى كبود يا نقرهاى ، سطح ميوه را گرفته است . تركيبات شيميايى : از نظر تركيبات شيميايى ، در گياه موادّ پينىپيكرين ، كوئرسيترين و توجين يا توبين و يك اسانس روغنى فرّار يافت مىشود . خواص - كاربرد : در چين برگهاى اين درخت ، از داروهاى مرسوم و متداول چينى است و خونريزى را بند مىآورد . ساير خواص آن : تلخ و مقوّى معده و قابض و خنك كننده است . جوشانده
--> ( 2 ) - معارف گياهى ، ج 4 ، ص 265 .