مصطفى النوراني الاردبيلي
25
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
اين گياه داراى غده زيرزمينى پنجه شكل . گلهاى آن خوشهاى ارغوانى با نقطهها يا لكّههاى قرمز روى گلبرگها و حاشيه سفيد . برگهاى آن بدون دمبرگ ، پهن ، بيضى ، موجى كه ساقه را در آغوش گرفته . رنگ پوسته غده زير زمينى صورتى و داخل آن سفيد است . طعم آن كمى شيرين ، لزج و كمى تند است . خواص - كاربرد : در غدّه زير زمين گونههاى مختلف ثعلب ، بخصوص گونه يك گلوكوزيد به نام لوروگلوسين به مقدار 0055 / 0 درصد مشخص شده است . در آردى كه از فكول غدّه به نام ثعلب به دست مىآيد مقدار زيادى مواد لعابى و مادّهاى شبيه صمغ عربى و در حدود 25 درصد نشاسته و حدود 5 درصد مواد قندى و مقدار كمى املاح معدنى و مقدار جزئى اسانس است كه پس از خشك شدن گياه بهصورت كومارين درمىآيد . در هند از غده ثعلب بهعنوان داروى نرم كننده سينه و قابض استفاده مىشود و آرد آن مغذّى و مقوّى است . ثعلب از نظر طبيعت گرم و مرطوب است و از نظر خواص خونساز و مقوى است و براى كزاز ، تشنج خشك ، فلج ، لقوه و تقويت اعصاب مفيد است . اگر با روغن گل سرخ و زيتون خمير كرده و به موى سر بمالند براى تقويت و رشد مو و جلوگيرى از ريزش آن مفيد است . مخلوط ثعلب با شير و كاكائو ، غذاى مقوى و خوبى براى اطفالى كه ضعيف هستند ، مىباشد . مقدار خوراك ثعلب براى بزرگسالان حد اكثر تا 80 گرم است . ثعلب محرّك است و گفته مىشد كه اگر برگهاى ثعلب را با زعفران و كمى مشك كوبيده و شياف بردارند و با شوهر همبستر شوند به احتمال زياد اگر نقص خاص فيزيولوژيكى نباشد ، همان بار اول باردار مىشوند . ثعلب براى دهانه معده مضر است و بايد با شكر خورده شود . براى گرم مزاجها مضرّ است و بايد با سكنجبين خورده شود . تهيه گرد ثعلب : غده ثعلب را به مقدار مورد نظر گرفته مدت 24 ساعت در آب مىخيسانند و آن را