مصطفى النوراني الاردبيلي

26

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

خرد مىكنند با حرارت 50 درجه سانتىگراد خشك كرده ، نرم مىكوبند . گرد پر قدرتى است كه با شير و دارچين ، مخلوط مقوى و خوشمزه‌اى مىشود . « 1 » شاقوزدار مشخصات : درخت گل ابريشم درخت حسّاسى است و برگهاى آن شبها هم مىخوابند و به همين دليل نام چينى آن شب‌خسب است . ميوه آن در پاييز مىرسد و از درخت مىريزد و در سال بعد صدها نهال شب‌خسب در اطراف درخت اصلى مىرويد و اثر دارويى دارد . « 2 » اين درخت در اطراف تهران « شب خسب » و درخت ابريشم در گيلان « شب خسب » و شب خوس‌دار در اطراف رشت و لاهيجان « شاقوزدار ، هزاولگ و هزار برگ » نام دارد . شاقلانقوش مشخصات : درختى است به ارتفاع 15 متر با تنه‌اى نسبتا بزرگ و ناصاف ، تيره رنگ ، برگهاى آن شبيه برگهاى پسته شانه‌اى فرد با 5 - 2 متر برگچه ، هر برگچه بيضى كشيده و نوكدار ، روى برگ سبز روشن مايل به آبى براق و پشت برگ سبز مات و كنار برگها كمى مژه‌دار است . از انواع پسته‌هاى وحشى است ميوه درخت را نيز در برخى كُتب طبّ سنّتى « حبة الخضرا » گويند . در ايران با نام‌هاى محلّى متعددى ناميده مىشود . در اطراف تهران چاتلانقوش ، در همدان شاقلانقوش ، در ارس‌باران چاتانقو ناميده مىشود . خواص - كاربرد : چاتلانقوش از نظر طبيعت و خواص خيلى شبيه ميوه درختان پسته وحشى است كه در مورد حبة الخضرا شرح داده شده است . « 1 »

--> ( 1 ) - معارف گياهى ، ج 6 ، ص 433 . ( 2 ) - همان ، ج 3 ، ص 13 . ( 1 ) - معارف گياهى ، ج 2 ، ص 109 .