صباح الخير بيخ يا به اصطلاح فنّى ، غدّه زيرزمينى است كه گونه‌هاى مختلف آن را به فارسى به‌طور كلى « جگن » مىنامند . در كُتب طبّ سنّتى با نامهاى « سعد » ، « سعد كوفى » ، « صباح الخير » و . . . آمده است . مشخصات : اين گياه به‌طور كلى انواع گونه‌هاى آن در نقاط بسيار مرطوب و باتلاقى مناطق گرم و معتدل دنيا مىرويند و ريشه‌هاى گياه بايد هميشه در آب باشد به‌طورى كه اغلب مردم ، جنگلها را علفهاى هرز باتلاقها مىدانند . تكثير اين گياه با كشت غدّه‌هاى آن در فروردين ماه و برداشت آن در ماه‌هاى آبان و آذر انجام مىشود . غدّه‌هاى معطّر آن كه سعد كوفى گفته مىشود ، در طبّ سنّتى مصارف دارويى وسيعى دارد و در مورد كشت گونه‌هاى زينتى در گلدان ، قسمتى از بوته گياه را جدا كرده و با ريشه از بوته اصلى جدا مىكنند و مستقلًا مىكارند . تركيبات شيميايى : يك اسانس مشخص شده كه مقدار آن ، در حدود 5 / 0 درصد است . و شامل پنين ، مقدار كمى سنيئول ، سسكىترپن و يك الكل جديد به نام ايزوسىپرول مىباشد . در نوعى ديگر ، اسانس روغنى فرّار ، نوعى پروتئيد ، نشاسته ، قند و موادّ رزينى و يك الكالوئيد استافيلوكوكوس اورئوس دارد . خواص - كاربرد : غدّه‌اى است به شكل و اندازه بادام يا زيتون يا كمى بزرگتر ، پوست آن سياه و داخل آن سفيد و معطّر است . نوعى از آن كه در بازار ، سعد هندى گفته مىشود . مدرّ و قاعده‌آور و معرّق و ضد كرم شكم و محرّك است و براى اختلالات معده و تحريكات روده‌اى تجويز مىشود . « 1 »

--> ( 1 ) - معارف گياهى ، ج 7 ، ص 351 .