مصطفى النوراني الاردبيلي
235
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
گياهى است چند ساله ، به بلندى 2 - 1 متر با ساقه ضخيم استوانهاى . گلهاى آن زرد رنگ و مجتمع چترى كه در انتهاى ساقه قرار دارند . برگهاى آن : پهن با بريدگيهاى عميق كه برگ را به قطعاتى با تقسيمات نوكتيز تقسيم مىكند و دندانهاى است . ميوه آن تخممرغى كوچك به ابعاد 8 - 5 ميلىمتر مىباشد . تركيبات شيميايى : در تركيب صمغ « سك بينه » اسانس زرد رنگى وجود دارد كه در حالت معمولى سيّال است . از آب سبكتر است و بوى سير تندى مىدهد و طعم آن نيز تلخ است . خواص - كاربرد : از نظر طبيعت ، خشك و گرم است و از نظر خواص ، گرم كننده و ضد برودت و سردى است . گازها و بادها را تحليل مىبرد و مسهل زرد آب و بلغم و غليظ و لزج بوده و از زواياى بدن و مفاصل كه اخلاط چسبيده ، كنده و خارج مىسازد . براى اخراج سنگ كليه و مثانه مؤثّر است . « 1 » صافينا مشخصات : در شمال ايران با نامهاى محلّى « سرو كوهى » و « ماى مرز » و در كُتب طبّ سنّتى با اسامى « ابهل » و « صافينا » ياد مىشود . درختچهاى است كوچك ، كوتاه كه معمولًا روى دامنههاى كوهستان بهشكل پشته مىخزد . برگهاى آن ، معطّر به رنگ سبز غبارى و برگهاى اوّليه سوزنى تيز و برگهاى ساقهها فلسى است كه اطراف ساقهها را در آغوش گرفته است . ميوه آن كوچك ، كمى بزرگتر از نخود ، كروى و به رنگ آبى تيره غبارآلود با 6 - 4 فلس مىباشد .
--> ( 1 ) - معارف گياهى ، ج 6 ، ص 364 .