مصطفى النوراني الاردبيلي
228
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
روغنش موى صورت را زود مىروياند . ورم و دمل را تسكين دهد ، خوره و سودا را منع مىكند و مايه درد سر است . آبش علاج رمد است ، علاج دشوارى نفس است ، داروى كرم و كرم كدو است ، بول و حيض را ريزش مىدهد . روغنش براى تبلرز مفيد است و پادزهر نيش كژدم و رتيل و سم خوردگى است . « 2 » شيشم مشخصات : به فارسى شيشم و در كتب طب سنتى با نامهاى سيسو و ساسم نام برده مىشود . چوب آن را آبنوس هندى گويند . شيشم درختى است بزرگ به بلندى تا 25 متر ، شاخههاى آن خاكسترى ، برگها قلبى شكل ، نوك تيز ، گلها سفيد مايل به زرد ، ميوه نيام و غلاف آن بدون كرك است . در ايران ، در آبادان بهطور زينتى كاشته مىشود . در بلوچستان در تنگ سرخه نام محلى آن زاقا و در جيرفت جك است . « 1 » شيلم مشخصات : به فارسى آن را شلمك ، گندم ديوانه و در اصفهان كاكلك و در شيراز مشكك نامند و در كتب طب سنتى با نام عربى شيلم و زوان آمده است . گياهى است علفى ، يك ساله ، داراى برگهاى باريك و سبز شبيه برگ گندم كه ابتدا لوله دور ساقه و پس از اينكه گياه بزرگ شد به شكل برگ پهن درمىآيد . دانههاى شيلم معمولًا با دانههاى غلات بخصوص گندم مخلوط ديده مىشوند . اين دانهها سمى هستند و علامت مسموميت ، سرگيجه ، لرز و قى و استفراغ است .
--> ( 2 ) - قانون در طب ، ج 2 ، ص 311 . ( 1 ) - معارف گياهى ، ج 4 ، ص 351 .