مصطفى النوراني الاردبيلي

143

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

تركيبات شيميايى : از نظر تركيبات شيميايى و مواد عامله در گياه شقايق سرخ به‌طور كلى مواد روئدين ، مورفين ، پارامورفين و ناركوتين وجود دارد . وجود يك گلوكوزيد نيز در آن مشخص شده است . از گل آن در حدود 31 % آلكالوئيد روئدين به دست مىآيد . در گزارش ديگرى وجود روژنين نيز در آن تأييد شده است . خواص - كاربرد : شيرابه‌اى كه از كپسول گياه شقايق سرخ گرفته مىشود مخدر و كمى مسكن و آرامبخش است . برگها و تخم آن تونيك ، مقوى و در تبهاى ضعيف مؤثر است . در چين گلها و ريشه گياه براى يرقان تجويز مىشود ، در ژاپن و فيليپين از دم‌كرده گلهاى آن به‌صورت غرغره استفاده مىشود . « 1 » شقايق ، لاله : حكيم دانشمند ديسقوريدوس مىفرمايد : بعضى آن را ( ارميون ) و بعضى ( عامنيون ) گويند . بعضى نمىدانند و ميان شقايق النعمان بيابانى و دارويى كه نامش ( دحمونياى وحشى ) است فرقى نمىشناسند و به فكر آنها شقايق النعمان بيابانى و دحمونياى وحشى و خشخاش كه سرهايشان همرنگ برگهايشان سرخ بوده يكى هستند . « 1 » اسم فارسى : شقايق ، عربى : خشخاش بستانى ، خشخاش منثور ، گياهى علفى ، زيبا و به ارتفاع 25 تا 90 سانتىمتر است . شقايق ، ميوه‌اى شبيه خشخاش ، ولى كوچكتر از آن ، به طول 1 تا 2 سانتىمتر و به عرض 6 تا 10 ميلىمتر دارد . محل رويش : گرگان ، گنبد قابوس ، لاهيجان ، رودبار ، آذربايجان : دشت مغان ، تبريز : بختيارى ، خوزستان : بين شوش و دهلران ، كرمان : بم . « 2 » موطن اصلى شقايق احتمالًا بلغارستان و يا تركيه است ، اما آثار آن در قبور فراعنه

--> ( 1 ) - معارف گياهى ، ج 3 ، ص 400 . ( 1 ) - قانون در طب ، ج 2 ، ص 309 . ( 2 ) - گياهان دارويى ، دكتر على زرگرى ، ج 1 ، ص 149 - 145 .