مصطفى النوراني الاردبيلي
142
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
نافع برص و بهق سفيد است . ماليدن گل آن با پوست گردو نافع قوبا و پاك كننده چرك زخم است . ماليدن پخته آن ( گل ) بر ورمهاى نرم ، تحليل ورم كند و آن را مىپزد ، پاشيدن گرد خشك آن نافع زخمها است و خون را بند آورد . و جرب زخمى را از بين مىبرد . كشيدن آن در بينى مغز را مىپالايد و تميز مىگرداند ، جويدن تازه آن با مصطكى بلغم زياد را از سر بيرون مىكشد . سرمه عصاره آن نافع ضعف چشم است و چكاندن عصاره آن در گوش نافع كرى است ، خوراك پخته رگ و شاخه آن با گياه جو ، شير را جارى و چون با كاه جو پخته شود بول را جارى مىكند ، خوراك گل آن از نيم تا دو درم است . باعث ديوانگى و خشك كننده مغز است و مصلحش شير عناب مىباشد و بعضى گويند : سنجد مصلحش است . بدلش درمنه است ، ترياك حاصل از آن همانند خشخاش به دست مىآيد و بسيار مخدر و مسكر است . « 1 » فارسى : شقايق نعمانى . عربى : شقيق النعمانى ، شقر ، هوايه گياهى است علفى ، زيبا و به ارتفاع 10 تا 40 سانتىمتر كه در چمنزارها و زمينهاى سيليسى اغلب نواحى اروپا مخصوصا منطقه مديترانه مىرويد . گل آن بدون بو و داراى طعم گس و سوزاننده است . اگر لهشده گياه بر روى پوست بدن ماليده شود ، تحريك شديد جلدى ايجاد مىكند . برگهاى آن داراى بريدگيهاى بسيار است . شقايق سرخ مشخصات : شقايق سرخ گياهى است علفى ، يك ساله كه از آن يك عصاره شيرينى ترشح مىشود . برگها با بريدگيهاى عميق و دندانهدار شكل كلى آنهاست كه قاعده آنها طرف ساقه و رأس آن به طرف خارج است . تخم آن كه در داخل ميوه قرار دارد سياه رنگ مىباشد . برگها و ساقه آنها پوشيده از كرك و تار مىباشد .
--> ( 1 ) - محيط اعظم ، ج 2 ، ص 124 ؛ تحفه حكيم ، ص 166 ؛ قرابادين كبير ، ص 264 .