مصطفى النوراني الاردبيلي

112

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

شير ماچه خر نيز رقيق و كم چربى است ، شير بز معتدل است ، شير گوسفند پرمايه و چرب است ، شير گاو از شير گوسفند چرب‌تر و پرمايه‌تر است ، شير ماديان همچون شير شتر رقيق و آبكى است و بهترين شير براى انسان شير پستان زن است . بهترين شير نوشيدنى آن است كه از پستان بمكند يا همين كه دوشيده شد بخورند و شير بسيار خوب آن است كه رنگش بسيار سفيد و قوامش معتدل باشد و قطره‌اش بر ناخن نلغزد و باقى بماند . كسى كه شير مىنوشد بايد بعدا آرام بگيرد كه مبادا شير تباه گردد و بتُرشد . اما نبايد بعد از شير نوشيدن فورا خوابيد و نبايد قبل از آنكه تماما سرازير مىشود غذاى ديگر خورد و بايد به وسيله عسل به هضم شير كمك نمايند . شير ناجوشيده بادزا است و چون بجوشد معتدل است . انواع شير و فوائد آن : « 1 » شير گاو : در عربى لبن البقر و در اردو گائى كادوده مىگويند . در شير گاو نسبت به شير زن ، آب و شكر و نمكيات كمتر مىباشد و لكن چربى و اجزاء پنير بيشتر مىباشد . رنگ : سفيد ، ذائقه : شيرين و خوشمزه ، مزاج : معتدل و با رطوبت زياد ، مقدار خوراك : تا نصف كيلو ، كثير الغذا و زود هضم است ، بدن را چاق مىكند ، مولد منى ، مقوى دل و دماغ است ، طبيعت را نرم مىكند ، خفقان ، سل ، دق ، زخمهاى ريه را مفيد است به شرطى كه گاو با صحت باشد و با تحقيقات معلوم شده كه در شير گاو امينواسيدس و تريپ‌توفين موجود هست كه آن هر دو مواد مخلوط شده در بدن انسان خاصيت نيكوتينيك اسيد درست مىكند و نيز گفته‌اند كه در مرض نسيان ، وسواس ، ماليخوليا و خفقان مفيد است . زخم معده را فايده مىدهد ، فرنى درست كرده و خورده مولد منى و مقوى باه است و با تجربه گفته‌اند كه شير گاو سياه دافع صفرا ، دافع سودا ، قاطع بلغم و هر سه اخلاط هستند . « 2 »

--> ( 1 ) - اين قسمت از كتاب راهنماى تندرستى و درمان طبيعى نقل شد . ( 2 ) - كتاب المفردات ، ص 248 ؛ بستان المفردات ، ص 140 .