مصطفى النوراني الاردبيلي
63
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
رماتيسم ، نقرس ، استسقاء و بيماريهاى پوستى دير علاج تا سنوات اخير مصرف داشته است . چوب راش مانند چوب درختان كاج ، بلوط ، تبريزى و زيرقون ، در تهيه زغال گياهى به كار مىرود . اين زغال به حالت خشك قدرت جذب مقدار زيادى از گازهاى آزاد مانند sh 2 ، co 2 و غيره را دارد ، به علاوه چون اثر ضد عفونى كننده دارد از تخميرهاى غير طبيعى جلوگيرى به عمل مىآورد و از اين نظر است كه از آن در رفع سوء هضمهاى ناشى از نفخ التهاب و ورم معده ، روده ، پيدايش قند در ادرار ، اختلالات معدى ، كبدى رفع نفخ و جلوگيرى از پيدايش گاز در دستگاه هضم ، اسهال ، تب تيفوئيد و در تمام موارد پيدايش تخميرات در معده يا روده و مواقعى كه مدفوع بوى تعفن مىگيرد و همچنين براى رعايت بهداشت دهان و تهيه گرد دندان و غيره استفاده به عمل مىآيد . از زغال گياهى به عنوان پادزهر در كليه مسموميتها مخصوصا مسموميت از فسفر و قليائيات مىتوان استفاده به عمل آورد . در استعمال خارج براى پانسمان اولسرهاى متعفن و چركين و زخمهاى ملتهب و چركين به كار مىرود . كرئوزوت از تقطير قطران چوب راش پس از چند بار تصفيه به دست مىآيد و مركب از كرئوزول مقدار زيادى گاياكول ، كرزيلول ، فلورول و غيره است . كرئوزوت افىسينال مايعى است بى رنگ كه به سهولت در مجاورت هوا و تحت اثر نور رنگ زرد پيدا مىكند . بوى مخصوص و طعم سوزاننده محرق دارد ، كرئوزوت خالص و رقيق نشده اگر بر روى پوست بدن اثر داده شود ناراحتى و برافروختگى شديد و در صورت ادامه عمل ، سوختگى و كبودى و حتى زخم ايجاد مىكند . كرئوزوت در مصارف داخلى فقط در صورتى اثر تحريك كننده بر روى مخاط معده نخواهد داشت . مصرف مقدار زياد آن در بعضى اشخاص عوارض عدم تحمل نظير رخوت ، سستى ، سرگيجه مستانه ، كم شدن حرارت بدن ، احساس سرما و عرق مفرط ايجاد كرده ، ادرار را به رنگ تيره در مىآورد و اگر مصرف كرئوزوت ادامه پيدا كند باعث فساد مخاط معده مىشود .