مصطفى النوراني الاردبيلي
323
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
خورده شود . « 1 » ميوه زغال اخته پس از رسيدن طعم بسيار مطبوعى دارد كه از آن براى تهيه شربت مربا و كمپوت استفاده مىشود يا به صورت خام و تازه يا خشك نمك زده مصرف مىشود . زغال اخته قابض است و از آن در رفع اسهال ، ورم رودهها و رفع تب استفاده مىشود . شربت رقيق زغال اخته را براى رفع تشنگى به بيمار مىدهند . هر يكصد گرم آن حدود يك ميلىگرم آهن ، 54 ميلىگرم كلسيم ، 150 واحد ويتامين A ، 62 ميلىگرم ويتامين C و 21 گرم گلوسيد دارد . ميوه زغال اخته لعاب فراوان و قند گلولز و ساكارز و نوعى اسيد دارد ( اسيد گلىاوكساليك ) . قراقاط نيز ميوهاى شبيه زغال اخته است . از آن نيز مربا ، شربت و رب تهيه مىكنند . قراقاط قند خون را پايين مىآورد و اين نكته را اطباء قديم در درمان عوارض مرض قند مورد توجه داشتهاند . « 1 » * زفت ليث گويد : زفت را عرب قير گويد و گويند : قير آن است كه كشتى را به دو بيندايند و زفت چيزى ديگر است كه به قير مشابهت دارد و رنگ آن سياه است و به زفت خيكها بسرايند از جهت خمر و سركه . و گويند زفت سه نوع است : دشتى ، بحرى و كوهى . زفت بحرى : به رنگ سياه است و او را اطبا در مرهمها استعمال كنند و از دشتى و كوهى قار سازند . جالينوس گويد : روغن زفت از جوهر زفت حاصل شود چون نو باشد در لطافت از زفت زياد باشد . ديسقوريدوس گويد : زفت تر از چوب درخت صنوبر حاصل شود ، و نيكوترين زفت
--> ( 1 ) - معارف گياهاهى ، ج 2 ، ص 145 . ( 1 ) - بهداشت تغذيه ، خوردنيها و درمان با غذا ص 461