مصطفى النوراني الاردبيلي

302

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

طاليسفر را برگ زيتون هندى مىشناسند . ابن بيطار آن را جوزبوآ گمان كرده و حاجى زين العطار نويسنده‌هاى طبى يونان را تأييد كرده آن را برگ زيتون هندى مىنامد و مىگويد پوست درخت آن كلفت ، مانند دارچين سخت و رنگى تندتر از دارچين دارد و بسيار قابض است . صاحب مخزن اين دارو را در دو جا بيان كرده و طاليسفر را با زرنب مشابهت داده كه صاحب كتاب فارماكو گرافيا مىگويد : اشتباه است . نيز آن را با يك بوته هندى به نام برهمى اشتباه كرده‌اند . همچنين مىگويند : زرنب را رجل الجراد نيز مىنامند . در هند مشابه آن را برهمى گويند ، كه درخت را تاليس و برگ آنكه شبيه زرنب است را طاليسپتر مىگويند . برگ آن پهن‌تر از صعتر برى است ، رنگ آن زرد ، بوى آن مثل نارنج و گل آن زرد است . ذائقه آن ترش و تند است و تا چهار سال بدون جدا شدن از درخت اثر آن باقى مىماند در كوههاى فارس نيز مىرويد و آن را سرو تركستانى مىگويند . در هند و بنگال نيز پيدا مىشود . اين دارو گرم و خشك در درجه دوم مىباشد و محرك ، قابض ، مسكّن درد شكم ، مفيد براى امراض سينه و داراى اجزاى هضم كننده مانند دارچين است . عصاره تازه آن نشئه‌آور است . آن را با روغن گل يا روغنهاى ديگر مخلوط نموده براى رفع سردرد و به‌عنوان قطره گوش استعمال مىكنند . به جهت مشابهت با دارچين ، كبابه ، سازج هندى و هل ، استعمال آنها در مقادر دو برابر است . مصنف مخزن الأدويه مىنويسد : اگر چه طاليسفر مثل زرنب است كه برگ باريك آن از درختى خاكسترى رنگ مىرويد ولى اگر به تحقيقات حكماى عرب توجه كنيم دليلى نداريم كه بگوييم : زرنب مانند طاليسفر است . عربها مىگويند كه زرنب بوهاى خوش مختلفى دارد ، مثل قاموس تركى كه گويد : برگ درختى خوشبو است به اسم رجل الجراد . مقدار خوراك برگ آن 5 گرين در مرض صرع و امراض ديگر عصبى كه تشنج ايجاد مىكند ، مىباشد . نيز براى سقط جنين هم از آن استفاده مىشود .