مصطفى النوراني الاردبيلي
247
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
مناطق رودبار و مازندران بهطور خودرو ديده مىشود ، تكثير آن از طريق كاشت بذر آن صورت مىگيرد كه مستقيما در زمين اصلى در پاييز كاشته مىشود ، چون ريشه آن دراز است خاك مزرعه را بايد شخم عميق زد . از نظر تركيبات ماده شيميايى در گياه يك ماده عامل تلخ به نام سينوگلوسيدين وجود دارد و به علاوه در گياه مقدار كمى از آلكالوئيدهاى سينوگلوسين ، سينوگلوسئين مشخص شده است . خواص و كاربرد : ريشه گياه گوشتى ضخيم ، رنگ خارج آن خاكسترى ، مقطع آن سفيد است و بوى آن تهوعآور مىباشد ، از اين ريشه بهعنوان مسكّن و در رفع خونريزى از سينه و اسهال استفاده مىشود و ضمنا از داروهاى ضد تشنج و مخدّر محسوب مىشود . در فرانسه از دمكرده برگهاى آن به عنوان نرم كننده استفاده مىشود ، جوشانده سگزبان : 8 - 10 گرم ريشه سگزبان را در 1000 گرم آب جوشانيده و صاف كنند و مانند مسكّنها براى بند آوردن اسهال بتدريج بنوشند خوب است . ضماد برگهاى تازه آن يا ضماد ريشه لهشده آن و همچنين كمپرس جوشانده برگ و ساقه آن در سوختگىها و تسكين درد آنها و التيام زخمهاى سطحى بدن و در موارد شقاق پستان و بواسير و رفع خارش نافع است ، در فرانسه از دمكرده برگهاى آن به عنوان نرم كننده استفاده مىشود . « 1 » گياهى است علفى دوساله به ارتفاع 2 پا كه در مراتع و در كنار جويها مىرويد برگهاى آن سفيد رنگ است و گلهايى قرمز روشن يا سفيد رنگ دارد اين گياه حاوى آلكالوئيدى به نام gynoglossine مىباشد اگر چنانچه به حيوان تزريق شود موجب فلجى قسمتهاى انتهايى اعضا مىشود . الكالوئيد ديگرى نيز در اين گياه به نام cymoglosseine موجود است ، اين گياه در گاو
--> ( 1 ) - معارف گياهى ، ج 5 ، ص 181 .