مصطفى النوراني الاردبيلي
242
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
مىگردد ، دانه گياه داراى روغن قابل مصرف ، مركب از ترى گليسريدهاى پالميتيك و اولئيك است ، مصرف مقدار زياد دانه آن ممكن است ايجاد مسموميت كند . خواص زان و راش : پوست درخت راش اثر قابض و تببر دارد و سابقا به عنوان اشتهاآور مصرف مىشده است . fuhrmann در سال 1842 جوشانده 30 گرم پوست تازه يا 15 گرم پوست خشك درخت را در 180 گرم آب كه مقدار آن بر اثر جوشيدن به 32 تقليل يابد بهعنوان تببر توصيه كرد ، براى آن اثرى مشابه گنهگنه قائل بود ، گرد پوست درخت به مقدار 25 تا 30 گرم به عنوان مسهل قىآور و جهت درمان رماتيسم ، نقرس ، استسقاء و بيماريهاى پوستى ديرعلاج تا سنوات اخير مصرف داشته است . براى اين كار نيز معمولًا پوست شاخههاى 2 تا 3 ساله بر انواع مسن ترجيح داده مىشد . چوب راش مانند چوب درختان كاج ، بلوط ، تبريزى و زيرفون در تهيه زغال گياهى به كار مىرود . اين زغال به حالت خشك قدرت جذب مقدار زيادى از گازهاى آزاد مانند co 2 و sh 3 و غيره دارد ، بهعلاوه چون اثر ضد عفونى كننده دارد ، از تخميرهاى غير طبيعى جلوگيرى به عمل مىآورد و از اين نظر است كه از آن در رفع سوء هضمهاى ناشى از نفخ ، التهاب و ورم معده و روده ، پيدايش قند در ادرار به علت اختلالات معدى كبدى ، رفع نفخ و جلوگيرى از پيدايش گاز در دستگاه هضم ، اسهال ، تب تيفوئيد و در تمام موارد پيدايش تخميرات در معده يا روده و مواقعى كه مدفوع بوى تعفن مىگيرد و همچنين براى رعايت بهداشت دهان و تهيه گرد دندان و غيره استفاده به عمل مىآيد از زغال گياهى به عنوان پادزهر در كليه مسموميتها و مخصوصا مسموميت از فسفر و قليائيات مىتوان استفاده به عمل آورد ، در استعمال خارج براى پانسمان اولسرهاى متعفن و چركين و زخمهاى ملتهب و چركين به كار مىرود . درخت زان ايران در دامنههاى البرز ، آستارا ، طوالش ، ديلمان تا كلاردشت ، نور ، كجور ، ارتفاعات عمارلو ، چرمكش ، كبوترچاك ، داماش و ارتفاعات امامزاده ابراهيم