مصطفى النوراني الاردبيلي
214
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
است ( تحفه 130 ) صاحب تحفه در ذيل ريباس چنين مىگويد : معروف و مشهور است و بيخ او ريوند است ( ص 130 ) . بر خلاف آنچه صاحب الابنيه مىنويسد كه ريوند را دو نوع مهم است : يكى چينى و ديگرى خراسانى ، لاوفير laufer معتقد است كه فقط يك نوع ريوند داريم آن هم ريوندى است كه در قرن چهارم هجرى از ايران به چين بردهاند . دليل به اين معنى آنكه در زبان چينى واژهاى كه براى ريوند به كار مىرود بيش از يك هجا دارد و حال آنكه نامهاى گياهان بومى چينى مطلقا يك هجائى است . بيخ ريواس غدهاى است به شكل شلغم كه در زير زمين در اطراف ريشه ريواس توليد مىشود ، آنها را از زمين بيرون مىآورند و ريز ريز و خشك مىكنند . بهترين نوع آن ريوند چينى است كه در چين به دست مىآيد و ديگر ريوند خراسانى كه در بعضى نقاط خراسان منجمله كوههاى نيشابور بهم مىرويد . رنگ بيخ جگرى هم گفتهاند ، به عربى نيز روند يا راوند مىگويند . « 1 » اگر گرد ريوند چينى را به مقدار ديا سه گرم عسل مخلوط كنند داروى ملين را به دست مىآيد كه توليد دل درد نكرده ، معده و رودهها را هم خسته نمىكند . « 2 » ريوند به قدرى براى كبد مفيد است كه آن را روح و قلب زندگى خواندهاند ريوند علاوه بر اين كه يك مسهل ملايم است ناراحتيهاى معده و روده را هم بر طرف مىكند . « 3 » جوشانده آن نافع امراض سينه ، خوراك آن با شيرين بيان نافع برونشيت و بخور آن نافع زكام است . « 4 » دافع اخلاط غليظ مىباشد ، براى افراد ضعيف و لاغر مضر است ، زيرا اسهالآور مىباشد .
--> ( 1 ) - مجموعه طب سنتى و گياهى ، ص 182 - 183 . ( 2 ) - ميوهها و سبزيهاى شفابخش ، ص 66 . ( 3 ) - خواص ميوهها خوراكيها داروهاى گياهى ، ص 99 . ( 4 ) - حكيم اسفنديارى