مصطفى النوراني الاردبيلي

215

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

* ريه ، بوره ارمنى روايت از جابر بن حيّان : ريه به كسر راى مهمله و ياى تحتانى مجهول و خفاى ها اسم هندى نمكى است كه رختشويها با آن لباس مىشويند . سانسكريت : اشناچهار ، يعنى بسيار شور و نشاچهار يعنى تشنگى افزا يا موجم يعنى دافع دردها و پاكپااوشرهم يعنى براى دفع دردها اين نمك دواى مشهورى است و مىگويند آن نزد هنديان سرفه و كلانى شكم و درد آن و نفخ و سرفه و كف و دملها را نافع براى تحليل رياح و دفع درد ريحى شكم و غيره مفيد است . « 1 » ريه : بكسر اول و سكون ثانى ظهورها بمعنى خاك شور و شوره مىباشد . « 2 » برحسب تحقيقات و شناخته شدن انواع نمك ريه مطابقت مىكند با بوره ارمنى كه آن را در هندى پاپرى ، نمك و در هندى ، كاريلون مىگويند و چون اين نمك از ارمنستان وارد مىشود بدين جهت در فارسى او را بوره ارمنى مىگويند و اين يك قسم نمك بود كه از خاكهائى كه مايل به شوريت است آن را در آب حل كرده خشك مىكنند و اين نمك را مىسازند شكل آن مشابه نمك دريا است . رنگ آن سفيد ، ذائقه شور . مزاج : گرم و خشك در درجه سوم و در بعضى ولايتهاى شمال شرقى هند كارخانه‌هايى هست كه اين نمك را درست مىكنند . خواص : مخرج بلغم ، محلل رياح ، قاطع اخلاط غليظه و جلا دهنده است و نيز نافع سرفه بلغميو تنگى نفس است . مخلوط آن در روغن ياسمين و مالش آن بر ذكر انسان براى

--> ( 1 ) - محيط اعظم ، ج 2 ص 81 . ( 2 ) - برهان قاطع ، ج 1 ، ص 619 .