مصطفى النوراني الاردبيلي
193
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
مالزى و هند و چين به عمل مىآيد كه براى دفع كيسه صفرا و سنگهاى صفراوى داروى ارزندهاى است . من شفاف كننده چشم و درمان استسقاء و يرقان مىباشم . چون هفت گرم مرا با همين مقدار انيسون در يك ليتر الكل خيس نمايند مضمضه كردن اين محلول مسكن درد دندان و باز كننده پيله و ورم لثه مىباشد . در هند بعد از حجامت بلافاصله كمى گرد كوبيده مرا روى محل حجامت مىپاشند تا زخم آن زودتر التيام پيدا كند زيادهروى در خوردن من براى قلب خوب نيست ، گرچه در ريشه من تركيباتى شبيه جوهر سنبل الطيب وجود دارد . مقدار خوراك من تا ده گرم مىباشد . « 1 » * ريشه شاهتوت ريشه درخت شاه توت را هشت مثقال در آب بجوشانند براى اخراج كرم كدو خصوصا كه برگ شفتاليا هلو اضافه كنند ، به همين منوال ريشه درخت نيم كوب نموده و در نود مثقال آب جوشانيده كه يك چهارم آب باقى بماند . آن آب را با شكر يا عسل يا انجير كه در آن پخته باشند بخورند براى سميات و جنون و درد كمر و پشت كه از خلط خام توليد شده باشد بغايت نافع است . جوشانده برگ شاه توت همين اثر را دارد ، غرغره آن براى خنازير نافع ، ضماد ريشه درخت شاه توت و جوشانده ريشه آن پنج مثقال و بيست مثقال انجير كه قوى است در نود مثقال آب پخته باشد تا آب به نصف برسد ، خوردن آن مسهل قوى براى سودا مىباشد . مضمضه و ضماد و نطول به معنى « آبى كه در آن داروها بجوشد يا عضوى را با آن شستشو بدهند » براى درد دندان و تحليل ورمهاى بزرگ نافع مضمضه رب شاه توت براى ورمها و جوشهاى دهن غرغره نافع با آن براى حلق و ديفترى آب جوشانده برگ درخت شاه توت يا پوست درخت جهت درد دندان نافع ضماد آن با سركه در حمام براى شرى يا شر مزمن و زخمهاى خبيثه ( بدخيم ) ، عصاره آن و برگ آن با روغن زيتون براى زخمهاى سوختگى از آتش ضماد برگ آن به تنهايى ساييده براى جوشها و زخم اكثر اعضا و جرب و تب يابس نافع است « 2 » .
--> ( 1 ) - زبان خوراكيها ، ص 178 . ( 2 ) - مجموعه طب سنتى و گياهى ، ص 187 .