مصطفى النوراني الاردبيلي
191
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
مصرف : از طريق خوراكى براى درمان برونشيت يا بهعنوان يك تونيك استفاده مىشود ريشه خرد شده آن را مىتوان خورد يا از آن يك شربت سرد تهيه كرد برشهاى نازكى از ريشه را با شكر مىجوشانند مايعى كه به دست مىآيد شربتى است كه روزانه 1 - 3 قاشق غذاخورى از آن مىخورند از طريق خارجى از برشهاى ريشه براى رماتيسم يا روى دملها و كوركها استفاده مىشود . « 1 » * ريشه شقاقل ( زردك ريش بزى ) اسم من شقاقل است و به فارسى به من زردك ريگى و همچنين زردك ريش بزى مىگويند ريشه من پرگره بوده و موقعى كه آن را از خاك در مىآورند جدار آن چسبنده و پررنگ است و عنوان زردك ريگى من به علت همين موضوع است . من سيخك ندارم و مغز و ريشه من يكنواخت بوده سفيد رنگ و به كلفتى انگشت و دراز بوده و طعمى شيرين دارم . ساقههاى من هم با زردك فرق دارد و داراى گره زياد بوده و بر روى هر گره برگى مىرويد و چون اين گياه مانند ريش بز از هم فاصله دارند مرا در فارسى و فرنگى ريش بزى لقب دادهاند ، ميوه بوته من آبدار و سياه رنگ و به اندازه يك نخود است . ريشه من سنگين و دير هضم است ولى وقتى كه با شكر و عسل به صورت مربا در بيايم هضم من آسان شده و به راحتى خورده مىشوم . در بين حيوانات خرس به خوردن من علاقه زياد دارد و از اين جهت به من خرس گياه هم مىگويند . « 2 » * ريشه زرشك 20 تا 25 گرم پوست خشك ريشههاى درختچه زرشك را در نيم ليتر آب سرد بخيسانيد 10 يا 15 دقيقه بگذاريد خوب خيس بخورد و بعد ظرف آن را روى آتش
--> ( 1 ) - گياهان دارويى ، ص 59 . ( 2 ) - زبان خوراكيها ، ص 92 .