ريحان گياهى است علفى يك‌ساله ، معطر و داراى ساقه منشعب از قاعده و به ارتفاع پانزده تا چهل و پنج سانتىمتر كه امروزه در غالب نواحى پرورش مىيابد . برگهايى متقابل بيضوى ، نوك تيز با كناره دندانه‌دار و گلهايى معطر به رنگ‌هاى سفيد گلى و گاهى بنفش و مجتمع به صورت دستجات چهار تا شش‌تايى در طول قسمت انتهايى ساقه دارد . برگ آن جهت معطر ساختن اغذيه به كار مىرود و نيز به حالت خام مصرف مىگردد ، دم‌كرده آن اثر ضد تشنج ، نيرودهنده ، مقوى معده و مدرى دارد . مصرف آن براى رفع سردردهاى يك‌طرفه ، سردردهاى عصبى ، تقويت عمل دستگاه هضم ، از بين بردن نفخ ، سرگيجه ، دل پيچه‌ها ، سرفه ، آنژين و سياه‌سرفه توصيه شده است . « 3 » ريحان ، اين سبزى معطر در هر يكصد گرم 4 / 2 ميلىگرم كلسيم ، 300 واحد ويتامين A ، 200 واحد ويتامين C ، 148 ميلىگرم كلسيم و 8 / 9 ميلىگرم آهن دارد . دم‌كرده برگ ريحان اثر ضد تشنج ، نيرودهنده ، تقويت كننده معده و مدرى دارد براى اين منظور 20 تا 50 گرم آن را در يك ليتر آب دم مىنمايند از همين دم‌كرده براى رفع سردردهاى يك طرفه ، سردردهاى عصبى ، تقويت عمل دستگاه هاضمه ، از بين بردن نفخ ، سرگيجه ، دل‌پيچه ، سرفه ، آنژين و سياه سرفه استفاده مىشود . ريحان اثر زياد كننده ترشح شير دارد و از زمانهاى قديم براى زياد كردن شير زنان شيرده از آن استفاده مىكردند ، ريحان كوهى ( بادروج ) بالنگو شيرازى كم و بيش شبيه يكديگر مىباشند . تخم اينها وقتى در آب ريخته مىشود لعابى مىدهد كه از آن براى نرم كردن سينه ، رفع ورم كليه و غيره استفاده مىشود و چون در عين حال معطر نيز مىباشد از آنها در شربتهايى به نام تخم شربتى استفاده مىكند . ريحان به افزايش اشتها كمك و در هضم مؤثر است . « 1 » ريحان گياهى يك ساله معطر و از تيره نعناع است . ساقه منشعب از قاعده به ارتفاع 15

--> ( 3 ) - گياهان دارويى ، دكتر زرگرى ، ج 2 ، ص 653 . ( 1 ) - بهداشت تغذيه ، ص 496 .