تا 45 سانتىمتر و برگها متقابل بيضوى ، نوك تيز با كناره دندانه‌دار دارد . گلهاى آن به رنگهاى سفيد گلى و گاهى بنفش و مجتمع به صورت دسته‌هاى 4 تا 6 تائى در قسمتهاى انتهائى ساقه‌اند . برگ و سرشاخه‌هاى جوان آن به مصارف تغذيه و معطر ساختن خوراكىها مىرسد . « 2 » شاه اسپرم را عرب ريحان مىگويند ، و شاه‌اسپرم از انواع ريحان است كه برگ او خرد بوده و نبات او خوشبوى مىباشد و مورد ، اسپرم آن را مىگويند . از انواع او : كه برگ او به برگ مورد مىماند و نوعى از او به نبات سعتر بوده و او را سعترى مىگويند و نوعى را از او نعناع مىگويند به سبب مشابهت او به نبات نعناع و نوعى را از او طرخونى گفته و نوعى از او را صنوبرى مىگويند به همين معنى كه برگ او به برگ اين نبات‌ها مشابهت دارد . به پارسى ريحان ، سپرم را مىگويند و در اصل اسفران بوده است و اسفران شادمانى دايم بود ، نام ديگر ريحان حمام است معرب است از لفظ هم به هم . او را معنى چنين باشد به لغت تازى كه ( ها انا ذا ) يعنى چنانستى كه نبات ريحان چون از زمين پديد آيد مىگويد : اينك من اينم و مراد از اين ، شهرت او باشد ، چنان كه كسى ندا دهد و خود را تعريف كند و حمام در انواع يمن بسيار است و نبات بستانى بود . « 1 » و ريحان سليمان را ، نطم مىگويند و معدن او در كوههاى اصفهان بوده و چوب او به چوب شبت مىماند و برگ او به برگ خطمى و شكوفه‌ها خرد مىباشد و نبات او به درختان كه در جوار او بودند تعلق مىكند ، چنان كه لبلاب و او را هم اسپرم مىگويند . ابو ريحان مىگويد : در كتابى از كتاب عطر ، چنان يافتم كه يكى از انواع ريحان آنست كه منبت او در بلاد عرب مىباشد و او را شاد اسپرم و به بادرو غلط است . « 2 » در اروپا بازيليك ، در عربستان سلطان الرياحين گفته مىشود . ريحان باعث تقويت معده بادشكن ، ضدعفونىكننده دهان و دستگاه گوارش ، مدر و ضد تشنج است ، همچنين بوى بد دهان را از بين مىبرد . يكى ديگر از كارهاى ريحان اين كه دماغ را باز

--> ( 2 ) - گياهان دارويى ، ج 3 ، ص 640 . ( 1 ) - صيدنه ، ج 1 ، ص 323 . ( 2 ) - همان ، ج 1 ، ص 323 .