مصطفى النوراني الاردبيلي
18
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
مىباشد از 047 / 1 تا 123 / 1 گرين قابل حل است . در الكل كم حل مىشود ولى در اتر بيشتر قابل حل مىباشد . راتينج ، راتيانه ، راتيانج ، ريتيانج ، راطنيا . نوعى صمغ درخت بطم است بعضى آن را بنام رال نوشتهاند . رال به يونانى : قيقهر ، قيقهن ، قنقهر . به فارسى : لعل معيرى ، لعل مصرى گويند . سانسكريت : رال ، سال ترماس ، سرجرس ، ديودهوپ ، كلكل . انگليسى : resin , rosin , colofony لاتين : resina , shorea robusta , resinus صمغ درخت سال است . « 1 » به اردو : رال . هندى : دامر . راتينج ، راتيانه : به فتح راء و الف و كسر تاى فوقانى و سكون ياى تحتانى و فتح نون و سكون جيم كه راتيانج نيز گويند اسم رومى است و آن را راطينا و به يونانى ابيسون و نزد عامه اندلس رخبينه و به فارسى راتيانه مىنامند . به قول شيخ الرئيس نوعى از صمغ شجر بطم است واضح و مشهور صمغ شجر صنوبر است و آن سه قسم است : 1 - سيال غير منعقد مثل قطران و بعضى آن را قطران و بعضى زفت رطب مىنامند ، 2 - نرم ، غير سيال منجمد مانند صموغ ديگر بعد برآمدن از تنه درخت خود بدون طبخ منجمد و منعقد مىگردد 3 - سوم سخت و آن بعد از طبخ به آتش ، منجمد مىگردد و اين را قلقونيا و به شيرازى زنگبارى مىنامند . ابن سمجون مىگويد : كه راتينج صمغ صنوبر كبار است و قلقونيا صمغ صغار آن و آن صنوبر نر است ديسقوريدوس گفته كه : راتينج علك صنوبر است و اگر بجوشانند و صاف كنند آن قلقونيا است و بهترين راتينج سفيد رنگ مايل به زردى اندك است و در آن
--> ( 1 ) - لاثانى لغات الادويه ، ص 120 .