مصطفى النوراني الاردبيلي
144
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
همه روغنهاى ساده و خوش غلظ ( غليظت ) از اندامها بگشايد و بپزاند و اگر بپرورى با داروى ديگر قوت آن دارو بستاند ، و يوحنا مىگويد : روغن بنفشه سرد است و لطيف ، حرارت را سود مىكند ريشهاى رودگانى ببرد و تب بنشاند و خواب مىآورد ، خواهى ببينى بازافكن ، خواهى بر زير پاى بمال و او سرد و تر است در درجه اول ، بدلش روغن نيلوفر است . دهن النرجس : روغن نرگس معتدل است و در او قوت تحليل و حرارت است ، كمتر از آنكه روغن سوسن مىكند . سينه و پهلو را سود مىكند و نرم مىگرداند . دهن النيلوفر : روغن نيلوفر سردتر است از روغن بنفشه ، خواب مىآورد ، چون ببينى باز افكنى يا زير پاى بمالى و گرمى را از مغز بچيند و او سرد و تر است در درجه اول . مانند روغن بنفشه است ليكن فعلش قويتر است . خاصه در صداع گرم و سرسام را و درشتى گلو را و قصبه شش را و سعال را و مثانه و كليه را كه گرمى رسيده باشد نيك مىكند و تبش معده بنشاند . دهن الخيرى : روغن خيرى گرم و نرم است در درجه اول و ماسرجو و يوحنا گويند : معتدل است و همه مزاجى را به هر وقت موافق است . دهن الجمسفرم : روغن جمسفرم ( ريحان ) چون زنبق است ليكن زنبق قويتر است و يوحنا مىگويد : ياسمين است و ياسمين از او گرمتر بوده و او گرم و خشك است در درجه دوم .