مصطفى النوراني الاردبيلي
589
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
RHEEDE در سال 1674 و RUMPHIUS در سال 1743 دكتر WHITE و MARSHALL در سال 1812 آن را در طب امروزى مصرف كردند و به ساير اطباى اروپايى معرفى نمودند . دكتر انسلى نوشته كه تاميلها روغن آن را براى مرض رماتيسم به طور ماليدن استعمال مىكنند . روغن آن براى دفع كرم معده هم استعمال مىشود . مىگويند از تخم آن در جاوه براى كشتن ماهى استفاده مىشود . تخم و روغن اين دارو اگر با پى احتياطى استعمال شود ، اثرات بدى خواهد داشت . « 1 » نوع ديگرى از اين دارو به نام ROXB GROTOB OB LONGIFOLUS مىباشد كه اين نوع هندى است . پوست ، بيخ ، برگ و ميوه آن به طور دارو استعمال مىشود . آن را در هندى ارجونا مىگويند . اثر مسهل دارد . پوست آن در بزرگ شدن جگر و تب استعمال مىشود . استعمال خارجى آن به صورت ماليدن جهت مسكن استفاده مىشود . « 2 » تخم درختى است كه مسهلى قوى مىباشد . درخت آن را دنتى مىگويند و دو نوع است كه يكى را بهوردنتى و دومى را مقلايى ارند نامند . « 3 » روايت از جابر بن حيان : دند ميوه درختى است به اندازه پسته كوچك كه هر دانه آن در يك غلاف جا دارد و رنگ آنها سبز است و پس از رسيدن زرد و سياه مىشود . مغز آن در طب مستعمل است ، حب الخطاى ، حب سلاطين ، تخم بيد انجير ختائى ، كوچك هندى . « 4 » شيخ مىفرمايد : دند چينى مانند پسته و دند كنار آبى مانند كوچك سرخ نقطههاى سياه دارد ، دند هندى از دند چينى كوچكتر و از ساحلى بزرگتر است ، مغزش گرد و رنگ مايل به زردى است . چينى بهتر و قويتر است . دند ساحلى در تاثير كند است و افسردگى و شكم درد و پيچش روده آورد . بايد دند چينى را با آهن شكست و لب بر آن نزنند كه
--> ( 1 ) - فارماكوگرافيا ، ج 3 ، ص 281 . ( 2 ) - همان ، ص 286 . ( 3 ) - لاثانى لغات الادويه ، ص 85 . ( 4 ) - فرهنگ معين ، ج 2 ، ص 1563 .