مصطفى النوراني الاردبيلي
590
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
رنگ لب را مىبرد و لكه سفيدى مانند برص به وجود مىآورد ، بعد از آنكه پوست را شكستند زبانه پديد مىآيد باريك كه به وزن نيم حبّه است و بايد آن پوستك زبانه را انداخت و مغز را به دست آورد . مزاج : بسيار گرم است . خواص درمانى : مسهلى است بسيار قوى . اگر دند را در آب خيس كنند تا نرم شود و با آن استفراغ كنند سياهى را نگه دارد ، يك حبّه و نيم از آن اسهال به افراط دهد و رطوبت و سودا و بلغم داخل مفاصل را بيرون آورد ولى فقط در سرزمين سرد و به شخص سرد مزاج روا است . « 1 » جالينوس گفته : آن نافع نزلات و هواس سوداوى و منقى معده و نافع آن است و اسهال به افراط آورد و جهت استسقا و يرقان و سنگ گرده و مثانه و درد كمر و ساق و نقرس و اكثر امراض بارده بلغميه و رطوبيه را نافع است . شربت آن جايز نيست مگر در بلاد بارده و كسى كه سرد مزاج باشد و با مصلح براى كسر تندى و حرارت و خشونت آن مثل هليله و بنفشه و لبلاب و ترنجبين خوب و اولى ترك آن است . طريق اصلاح آن اين است كه مقشر كرده و پرورده كه در جوف مغز آن مىباشد دور كند و با آن نشاسته و گلسرخ و باديان و كتيرا و زعفران آميزند و به قوى المزاج و كسى كه طبع او بسيار مُجيب نباشد بخورانند اگر زن با آن فرزجه ساخته حمول نمايد اسقاط حمل كند و عسر البول را نافع بود ، ضماد آن با ماست جهت شقاق و داء الثعلب و برص حيوانات و به دستور با آب ليمو و آب زنجبيل تازه جهت داء الثعلب و با ادويه مناسبه جهت اورام بارده و اوجاع نافع است ، مقدار شربت آن بعد از اصلاح از يك حبه تا دو حبه و براى قوى مزاجان از دو دانگ تا نيم درم با مصلحات است . « 2 » روغن كوركاس داراى اثر مسهلى قوى است بطورى كه 6 تا 7 گرم آن معادل 45 گرم
--> ( 1 ) - قانون در طب ، ج 2 ، ص 122 . ( 2 ) - محيط اعظم ، ج 2 ، ص 121 .