مصطفى النوراني الاردبيلي

582

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

اين گياه برگهايى متناوب ، مركب از 9 تا 13 برگچه دارد . جام گل آن به رنگ گلى ، ميوه‌اش نيام مسطح ، باريك و به درازاى 5 تا 7 سانتىمتر است . ريشه‌اش كه تنها قسمت مورد استفاده گياه است به قطر يك تا 3 سانتىمتر و به درازاى 50 تا 70 سانتىمتر مىرسد . در ريشه اين گياه روتنون rotenone يافت مىشود كه ماده اصلى آن به حساب مىآيد . ماده‌هاى ديگر مانند دگلين ، تفروزين ، ال ليپتون ، در ريدرون ، دميدروروتنون ، دميدرودگلين ، ايزوتفروزين وجود دارد . روتنون ماده‌اى خطرناك است كه از استشمام آن بايد پرهيز كرد . اين ماده مانند بلورهاى سبز روشن است . دگلين اثر تحريك كننده پوست دارد و استنشاق آن عوارض شديدى به همراه مىآورد . « 1 » * دم اسبى تعريف : نوعى لحيه التيس مىباشد و روايت از جابر بن حيان در باره لحيه التيس آمده است . گياهى ERQUISETUM از تيره دم‌اسبيان ، 24 گونه از اين گياه در سراسر زمين ( به استثناى استراليا ) شناخته شده است . وجه تسميه از آن جهت است كه برگها به فواصل متوالى به صورت دسته‌هايى از ساقه اشعه‌دار خارج مىشوند . اين گياه علفى در فصل تابستان در مزارع مرطوب مىرويد . « 1 » ذنب الفرس ، اسم ذنب الخيل است . « 2 » ذنب الخيل نوعى لحيه التيس است و آن را به سريانى سيستر نامند و آن دم اسبى است و عصاره آن را به يونانى هوفافسطيداس نامند و آن دو نوع مىباشد : يكى نباتى

--> ( 1 ) - گياهان دارويى ، ص 656 . ( 1 ) - فرهنگ معين ، ج 2 ، ص 1588 . ( 2 ) - محيط اعظم ، ج 2 ، ص 39 .