مصطفى النوراني الاردبيلي

60

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

گزانتورام‌نين با رامنودياستاز ( Rhamnodiastase ) هيدروليز شود ، رام نتين و رام نينوز مىدهد . اثر مسهلى ميوه نرپرن ، مربوط به هتروزيدهاى امودين است . از تجزيه اين ماده ، قند رامنوز و فرانگولا امودين حاصل مىشود . « 1 » ميوه‌هاى آن حاوى مشتقات آنتراكينون است . « 2 » خواص : شيره ميوه آن مسهلى است بسيار قوى ، كه معمولًا آن را با شربت قند مصرف مىكنند . براى بدست آوردن اين شيره ميوه‌هاى تازه را 3 تا 4 روز پس از چيدن مىگذارند تا تخمير شود . بعد آنها را له كرده از الك يا پارچه‌اى مىگذرانند تا كمى از مواد رنگى آن گرفته شود ، و شيره‌اى به رنگ سبز مايل به بنفش در مىآيد . در صنعت داروسازى شربتى از شيره آن مىسازند كه به نام شربت « نرپرن » معروف بوده ، و مقدار خوراك آن 10 تا 50 گرم در 24 ساعت براى اشخاص بالغ است . مقدار خوراك اين شربت براى اطفال دو گرم ضرب در سن آنها مىباشد . چكاندن آب برگ آن در چشم هفت روز پى در پى جهت دفع سفيدك چشم مفيد است و چون ميوه آن را بكوبند و آب آن را گرفته ، صاف كرده و خشك نمايند و در موقع لزوم مقدار يك گرم آن را با سفيده تخم مرغ و شير در چشم بچكانند ، جهت رفع سفيدى و درد چشم نافع است . ماليدن ضماد برگ آن بر پيشانى از چشم درد جلوگيرى مىكند و نيز پرورده آن بهترين سرمه است . چنانچه برگ آن را جوشانده تا عصاره آن گرفته شود ، بعد صاف نموده و مجددا بجوشانند تا غليظ گردد ، جهت رفع لكه سفيدى چشم موثر است . جويدن برگ آن جهت جوشهاى دهان سودمند مىباشد . ضماد برگ تازه آن جهت باد سرخ و خوردن عصاره برگ آن جهت جرب و تسكين التهاب صفرا سود فراوان دارد . بغدادى نوشته است : براى معالجه جذام بهتر است جوشانده ريشه آن در شربت طبى را بنوشند و بلافاصله به حمام بروند . « انطاكى » اين جوشانده را جهت معالجه جرب

--> ( 1 ) - گياهان دارويى ، دكتر زرگرى ، ج 1 ، ص 595 . ( 2 ) - همان ، ص 92 .