مصطفى النوراني الاردبيلي
61
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
و خارش مفيد مىداند ، پوست درخت و دانههاى ميوه آن داراى اثر ملين و مسهل است . براى درمان يبوستهاى مزمن مىتوان از جوشانده پوست ساقههاى قديمى آن يك فنجان قبل از غذا نوشيد . « 1 » ميوه آن داراى اثر مسهلى قوى ( به ويژه در روده بزرگ ) است . مقدار زياد آن ايجاد استفراغ مىكند و ممكن است روده را آنقدر تحريك كند كه سبب خونريزى شود . « 2 » نرپرن از گياهان داروئى مفيدى است كه شيره ميوه آن به علت دارا بودن هتروزيدهايى با اثر مسهلى ، به مصارف درمانى مىرسد و از شربت آن در درمان بيماريها استفاده مىشود . « 3 » شيره نرپرن ، مسهلى قوى است از نرپرن ، در احتقان مغزى ( پر خونى ) به منظور دور كردن خون از مغز و به علت مدر بودن ، در آب آوردن انساج ، مىتوان استفاده به عمل آورد . شيره نرپرن به صورت شربت مصرف مىشود . در دامپزشكى از ميوه آن ، استفاده فراوان به عمل مىآيد . شربت آن بر حسب هر يك از سنين عمر ، جوشانده 30 عدد ميوه ( مدت جوشانده 4 - 5 دقيقه ) براى مصرف در طول روز ، مخلوط با عسل ، عصاره به مقدار 4 - 8 گرم در روز به كار مىرود . از پوست درخت و دانه آن نيز به عنوان مليّن و مسهل استفاده به عمل مىآورند . مصرف دانه آن در طب عوام به عنوان مسهل ملايم به مقدار 4 گرم و جوشانده 10 تا 20 در هزار ، پوست ساقههاى مسن آن به عنوان ملين و رفع يبوستهاى مزمن ، به مقدار يك فنجان قبل از هر غذاست . از مخلوط كردن 10 تا 20 گرم شربت نرپرن ، با همان مقدار تنطور ژالاپ كمپوزه يا Eaude Vieallemande محلولى به دست مىآيد كه داراى اثر مسهلى است . ميوههاى تازه يا خشك آن را به عنوان مسهل مىتوان جويد ( 10 تا 20 عدد آن را صبح با مربا يا يك سيب مىخورند ) . نبايد آن را به كودكان داد . شربت اين گياه نيز بسيار موثر است . « 4 »
--> ( 1 ) - زبان خوراكيها ، ج 2 ص 46 . ( 2 ) - گياهان داروى ، دكتر هانس فلوك ، ص 92 . ( 3 ) - گياهان دارويى ، دكتر زرگرى ، ج 3 ، ص 665 . ( 4 ) - همان ، پروفسور هانس فلوك ، ص 92 .