مصطفى النوراني الاردبيلي

42

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

سنگين و گرانبهاست . « 4 » قسمت مورد استفاده آن گل ، پوست ، چوب ، ساقه ، ميوه نارس و رسيده ، دانه و روغن حاصل از آن مىباشد . « 5 » روايت : در حديث منقول است كه حضرت امام رضا عليه السلام حقه‌اى بيرون آوردند از آبنوس و در آن خانه‌ها بود كه در هر خانه‌اى بوى خوشى بود كه يكى از آنها مشك بود . « 1 » اسم : آبنوس را به فرانسوى Ebenier ، به لاتينى Diospyros Ebenum ، به انگليسى Ebony و به هندى آبنوس مىگويند . درخت آبنوس و كاكى از تيره Ebenacees مىباشند ، نيز به درختى از جنس Dalbergia هم آبنوس مىگويند . « 2 » آبنوس را به لاتينى : Diosyprose Ebenum و به فرانسوى Ebenier مىگويند و از تيره پروانه داران Legumineuses مىباشد . « 3 » آبنوس از تيره Diospyros Embryopteris مىباشد و به انگليسى Riber Ebony به هندى Gab و Tendi و به عربى آبنوس هندى مىگويند . « 4 » آبنوس ، معرب ابانس يونانى است . نيز به يونانى سيفافيطوس ، به رومى ايكسلين و به فارسى و هندى به آبنوس معروف است . « 5 » در لغت عامه انگليسى آن را Ebory ، به لغت طبى Diospyrus Persimmor و به زبان هندى تيند مىگويند . « 6 » تشخيص نوع اصيل آن : علاوه بر نوع اصلى ، درختان ديگرى در تيره پروانه داران وجود دارد كه چوب آنها سياه و شبيه آبنوس است و به آنها آبنوس دروغى ، « شجرة النحل » و قصاص و قطيس مىگويند . بهترين راه تشخيص بوى بد آنها هنگام سوختن است . الوار آبنوس اصلى بيش از يك وجب نمىشود ، ولى بعضى از انواع بدلى وسعت بيشترى دارند . « 7 »

--> ( 4 ) - الافريقايى و المصرى ، ابن منظور ، لسان العرب ، نشر الادب الحوزة ، سنه 1405 ه . مطابق 1363 ق . ( 5 ) - گياهان دارويى ، دكتر زرگرى ، ج 2 ، ص 269 . ( 1 ) - حلية المتقين ، ص 114 . ( 2 ) - لسان العرب و لاثانى . ( 3 ) - فرهنگ معين ، ج 1 ، ص 26 . ( 4 ) - گياهان دارويى ، دكتر زرگر ، ج 2 ، ص 269 . ( 5 ) - محيط اعظم ، ج 1 ، ص 93 . ( 6 ) - دستور بريتانى . ( 7 ) - جزايرى ، دكتر غياث الدين ، زبان خوراكيها ، مؤسسه انتشارات اميركبير ، چاپ اول 1351 ، ج 3 ، ص 28 .